Điều gì đang khiến máy bay không người lái trở thành mối lo an ninh quốc gia?

[Quang Trương]

Điều gì khiến các Thống đốc Mỹ trong năm 2025 phải đồng loạt coi máy bay không người lái và quản lý khẩn cấp là ưu tiên an ninh quốc gia?

Nếu chỉ nhìn bề nổi, vai trò của Thống đốc thường gắn với điều hành kinh tế hay chính sách xã hội. Nhưng đọc kỹ những gì họ đã làm trong năm 2025, có thể thấy một bức tranh khác rõ ràng hơn. Đó là câu chuyện về an toàn công cộng, an ninh quốc gia và cách các bang chuẩn bị cho những rủi ro ngày càng khó lường, từ thiên tai, khủng bố cho tới tấn công mạng và máy bay không người lái.

Năm nay, các Thống đốc Mỹ đối mặt cùng lúc nhiều áp lực. Thiên tai ngày càng khắc nghiệt, các sự kiện đông người trở thành mục tiêu nhạy cảm, còn máy bay không người lái thì không chỉ phục vụ thương mại hay cứu hộ mà đã bắt đầu bị khai thác cho những mục đích nguy hiểm. Trong bối cảnh đó, các Thống đốc không chỉ phản ứng riêng lẻ ở từng bang mà chủ động phối hợp với Quốc hội và các cơ quan liên bang để vá những lỗ hổng an ninh đang lộ ra rất rõ.

Máy bay không người lái, từ công cụ hữu ích thành rủi ro an ninh​

Một điểm nổi bật xuyên suốt năm 2025 là mối lo về hệ thống máy bay không người lái. Các Thống đốc thừa nhận UAS có nhiều giá trị, nhưng khi rơi vào tay kẻ xấu, nó trở thành mối đe dọa trực tiếp với cơ sở hạ tầng trọng yếu và an toàn công cộng. Những vụ xâm nhập bằng drone tại các sự kiện lớn, cơ sở năng lượng, nhà tù hay thậm chí căn cứ quân sự đã khiến vấn đề này không còn là giả thuyết.

Tháng 9, một nhóm Thống đốc thuộc cả hai đảng đã gửi thư cho lãnh đạo Quốc hội, nhấn mạnh mức độ khẩn cấp của mối đe dọa từ drone và kêu gọi hành động lập pháp mạnh mẽ hơn. Tháng 10, Thống đốc Louisiana Jeff Landry và Thống đốc Bắc Carolina Josh Stein tiếp tục đưa vấn đề này ra công luận thông qua một bài viết, cảnh báo rằng các hành vi vận hành drone trái phép đang tạo ra rủi ro thật sự, ngay tại thời điểm hiện tại.

Đến tháng 12, nỗ lực này đạt một bước tiến quan trọng khi Đạo luật Bầu trời An toàn hơn được đưa vào Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng. Điểm đáng chú ý là luật cho phép lực lượng thực thi pháp luật và quản giáo cấp bang, sau khi được đào tạo và chứng nhận, phối hợp trực tiếp với các cơ quan liên bang để xử lý các mối đe dọa từ drone nguy hiểm. Với các Thống đốc, đây không chỉ là một điều khoản pháp lý mà là công cụ thực tế để bảo vệ người dân và hạ tầng ngay tại địa phương.

Quản lý khẩn cấp, bài toán sống còn sau mỗi thảm họa​

Song song với drone, quản lý khẩn cấp và ứng phó thiên tai cũng được các Thống đốc xác định là ưu tiên lưỡng đảng. Việc phối hợp với Quốc hội để cải thiện năng lực của FEMA được coi là then chốt, nhằm giúp quốc gia chuẩn bị tốt hơn, phản ứng nhanh hơn và phục hồi hiệu quả hơn sau thảm họa.

Các Thống đốc Missouri và Bắc Carolina, với vai trò đồng chủ tịch nhóm công tác của NGA, đã gửi thư cảm ơn và thúc đẩy Quốc hội tiếp tục cải cách hệ thống quản lý khẩn cấp. Tinh thần chung là các bang sẵn sàng hợp tác chặt chẽ với liên bang để biến những cải cách này thành kết quả cụ thể, thay vì chỉ dừng ở chính sách trên giấy.

Phát biểu của Thống đốc Josh Stein sau cơn bão Helene cho thấy rõ cách tiếp cận này. Ông nhấn mạnh sự phối hợp giữa chính quyền các cấp, tổ chức phi lợi nhuận, nhà thờ, doanh nghiệp và tình nguyện viên, với mục tiêu không chỉ phục hồi mà còn xây dựng một khu vực an toàn và vững mạnh hơn về lâu dài. Đây là tư duy quản lý rủi ro, không chỉ là xử lý khủng hoảng.

Hội đồng Thống đốc và mạng lưới cố vấn, nền tảng cho an ninh dài hạn​

Ở cấp chiến lược hơn, Hội đồng các Thống đốc lưỡng đảng tiếp tục đóng vai trò kết nối giữa bang và liên bang trong các vấn đề an ninh quốc gia, phòng thủ nội địa, Lực lượng Vệ binh Quốc gia và quản lý thảm họa. Trong năm 2025, hội đồng này liên tục gửi thư, đưa ra khuyến nghị và làm việc trực tiếp với Bộ An ninh Nội địa và Bộ Quốc phòng về cải cách FEMA cũng như mối đe dọa từ việc sử dụng drone một cách độc hại.

Không chỉ dừng ở lãnh đạo cấp cao, Hiệp hội Thống đốc Quốc gia còn đầu tư mạnh vào mạng lưới cố vấn của Thống đốc. Các cuộc họp về an ninh nội địa, tư pháp hình sự, pháp lý và an ninh mạng được tổ chức xuyên suốt năm, quy tụ hàng chục bang và vùng lãnh thổ. Tại đây, các cố vấn trao đổi trực tiếp với lãnh đạo liên bang, chia sẻ thực tiễn tốt và cập nhật những rủi ro mới, từ an ninh mạng cho tới tác động của trí tuệ nhân tạo đối với an toàn công cộng.

Bên cạnh đó, NGA cũng tích cực thúc đẩy các chiến dịch nâng cao nhận thức toàn quốc như Tháng Chuẩn bị Quốc gia và Tháng Nâng cao Nhận thức về An ninh mạng. Thông điệp rất rõ ràng, an ninh không chỉ là việc của chính quyền mà cần sự tham gia chủ động của từng cá nhân, gia đình, doanh nghiệp và cộng đồng.

Khi nhìn lại những gì các Thống đốc Mỹ đã làm trong năm 2025, có thể thấy một điểm chung đáng suy ngẫm. An ninh quốc gia ngày nay không còn là khái niệm xa vời ở cấp liên bang, mà gắn chặt với từng bang, từng địa phương và cả những rủi ro rất đời thường. Với Việt Nam, câu hỏi đặt ra là chúng ta đã chuẩn bị tới đâu cho những thách thức tương tự, đặc biệt khi công nghệ mới phát triển nhanh hơn tốc độ hoàn thiện chính sách? (nga.org)

 

Được phối hợp thực hiện bởi các chuyên gia của Bkav, cộng đồng An ninh mạng Việt Nam WhiteHat và cộng đồng Khoa học công nghệ VnReview