Đánh cược lớn vào hạt nhân và AI: Tham vọng tăng trưởng hay mạo hiểm dài hạn?

[Nhung Phan]

Liệu một quốc gia có thể cùng lúc thúc đẩy AI, tái cấu trúc năng lượng, đổi mới sáng tạo, và vẫn đảm bảo phát triển bền vững? Vương quốc Anh đang thử làm điều đó với một chiến lược công nghiệp 10 năm đầy tham vọng.
Chính phủ Anh vừa công bố chiến lược công nghiệp trong một thập kỷ tới, nhắm vào tám lĩnh vực cốt lõi: từ AI, năng lượng sạch, đến dịch vụ tài chính và các ngành công nghiệp sáng tạo. Điểm nổi bật là kế hoạch này không chỉ dừng ở ý tưởng mà đi kèm nhiều cam kết tài chính lớn, chẳng hạn như 14,2 tỷ bảng cho nhà máy điện hạt nhân Sizewell C và hàng tỷ bảng khác cho AI, sản xuất tiên tiến, và ngành sáng tạo.

Trong lĩnh vực năng lượng, chính phủ chọn hạt nhân làm trụ cột để hướng đến mục tiêu phát thải ròng bằng 0. Quyết định này dù có tính chiến lược, nhưng lại tạo tranh cãi về chi phí, rủi ro, và thiếu tầm nhìn dài hạn cho năng lượng tái tạo. Trong khi đó, các yếu tố như kết nối lưới điện, đào tạo kỹ năng, và bất bình đẳng khu vực vẫn chưa được giải quyết rõ ràng.

Ngành sáng tạo và AI: Hứa hẹn khơi dòng đổi mới​

Các ngành công nghiệp sáng tạo – vốn chiếm hơn 5% GDP và 14% xuất khẩu dịch vụ của Anh – được tiếp sức mạnh mẽ với các chính sách hỗ trợ mở rộng quy mô, phát triển kỹ năng và R&D. Một điểm đáng chú ý là 100 triệu bảng cho các cụm nghiên cứu nhân văn – nghệ thuật, một hướng đi hiếm thấy trong các chiến lược công nghiệp toàn cầu.

​

Về AI, Anh đang muốn tự định vị là người chơi dẫn đầu bằng cách thành lập đơn vị AI có chủ quyền, tạo ra “khu tăng trưởng AI” để thu hút đầu tư và xây dựng hạ tầng trung tâm dữ liệu. Cách tiếp cận phân tán này giúp lan tỏa lợi ích ra khỏi London, mở rộng năng lực kỹ thuật số đến các khu vực mới.

Tuy nhiên, để thực hiện được điều đó, Anh phải trả lời một câu hỏi lớn: Chủ quyền AI sẽ được đảm bảo thế nào khi vẫn phụ thuộc phần lớn vào các hãng công nghệ toàn cầu?

Sản xuất và tài chính: Kế hoạch lớn, nhưng chưa rõ hành động​

Ngành sản xuất được lên kế hoạch đầu tư hơn 4 tỷ bảng, tập trung vào ô tô, hàng không và vật liệu tiên tiến. Tuy vậy, nhiều nội dung trong kế hoạch bị đánh giá là "tái đóng gói" các khoản hỗ trợ cũ, trong khi những thách thức như phụ thuộc nhập khẩu, thiếu kết nối điện, và đào tạo vẫn còn lớn.

Trong khi đó, dịch vụ tài chính, đóng góp gần 9% GDP, lần đầu tiên được đưa vào trung tâm chiến lược công nghiệp. Ý tưởng là biến tài chính thành động lực tăng trưởng cho các ngành khác. Nhưng để làm được điều này, chính phủ cần vượt qua hai rào cản lớn: khoảng cách giữa tài chính và nền kinh tế thực, và sự mất cân đối giữa London và phần còn lại của đất nước.

Chiến lược công nghiệp này là một nỗ lực rõ ràng để định hình lại tương lai kinh tế Vương quốc Anh. Nó có tầm nhìn, có cam kết đầu tư, và bao phủ nhiều lĩnh vực đang phát triển nhanh chóng. Tuy nhiên, khi mọi thứ đều được gọi là ưu tiên, thì rủi ro là không có gì thực sự được ưu tiên.

Nếu không có kế hoạch hành động rõ ràng, không lắng nghe người lao động, và không tháo gỡ các rào cản cơ bản như hạ tầng hay kỹ năng, bản kế hoạch này sẽ giống như một "wishlist" hơn là bản đồ dẫn đường. (theconversation)