Đang có chuyện gì xảy ra với Zalo?

[WuKong_top1]

Gần đây, ứng dụng nhắn tin Zalo ghi nhận làn sóng đánh giá một sao và nhiều ý kiến trái chiều trên hai kho ứng dụng App Store và CH Play, sau khi nền tảng này triển khai cập nhật điều khoản dịch vụ mới và yêu cầu người dùng xác nhận để tiếp tục sử dụng. Diễn biến nhanh chóng thu hút sự chú ý của cộng đồng mạng, đặc biệt trong bối cảnh vấn đề bảo vệ dữ liệu cá nhân đang trở thành mối quan tâm lớn trước thời điểm Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân chính thức có hiệu lực.​

Tại sao người dùng phẫn nộ đến thế?​

Điểm khiến nhiều người dùng bức xúc không nằm ở việc Zalo thu thập dữ liệu - điều vốn đã phổ biến với các nền tảng số mà ở cách thức thu thập mang tính áp đặt. Theo phản ánh, người dùng chỉ có một lựa chọn duy nhất là “Đồng ý tất cả”, không được phép chọn lọc từng nhóm dữ liệu. Trong trường hợp từ chối, tài khoản có thể bị xóa hoặc ngừng hoạt động sau một thời gian nhất định. Kiểu “đồng ý hoặc rời đi” này khiến nhiều người cảm thấy bị ép buộc, trái với kỳ vọng về sự tự nguyện và quyền thương lượng tối thiểu của người dùng.

Bên cạnh đó, phạm vi dữ liệu được đề cập trong điều khoản mới cũng khiến không ít người lo ngại. Với vai trò là một ứng dụng nhắn tin, Zalo không phải ngân hàng hay cổng định danh quốc gia nhưng lại mở rộng thu thập tới các thông tin như CCCD/hộ chiếu, quan hệ gia đình, vị trí địa lý, hành vi sử dụng và nội dung tương tác. Việc thiếu giải thích rõ ràng về mục đích sử dụng những dữ liệu này khiến người dùng đặt câu hỏi: “Một ứng dụng chat cần những thông tin đó để làm gì?”

Trên App Store và CH Play, nhiều bình luận cho rằng điều khoản mới trao cho nền tảng quyền lực quá lớn từ thu thập và xử lý dữ liệu, kiểm duyệt nội dung, đến chia sẻ thông tin với các công ty con, công ty liên kết trong hệ sinh thái VNG trong khi quyền kiểm soát của người dùng lại rất hạn chế.

Cán cân quá lệch này tạo cảm giác người dùng không còn là khách hàng mà trở thành “tài nguyên dữ liệu”.
​

Một trạng thái của người dùng bày tỏ sự bức xúc với ứng dụng này

Báo chí cũng đang đặt câu hỏi lớn cho vấn đề này​

Một nỗi lo khác là nguy cơ “liên thông dữ liệu” ngoài tầm kiểm soát. Dù chỉ sử dụng Zalo, người dùng vẫn có thể bị chia sẻ dữ liệu cho các đơn vị khác nhằm phục vụ mục đích phân tích hoặc kinh doanh. Việc không biết dữ liệu sẽ được sử dụng ra sao, trong bao lâu và bởi những ai khiến sự bất an gia tăng, nhất là trong bối cảnh các vụ rò rỉ dữ liệu cá nhân và lừa đảo trực tuyến xảy ra ngày càng nhiều.

Đáng chú ý, phản ứng gay gắt còn xuất phát từ thực tế Zalo đã trở thành một dạng “hạ tầng bắt buộc” đối với nhiều người, gắn với công việc, kinh doanh và cả dịch vụ công. Không dễ để rời bỏ nên dù bức xúc, nhiều người vẫn buộc phải nhấn “đồng ý”, rồi thể hiện sự phản đối bằng cách đánh giá thấp ứng dụng.
​

Cuối cùng, thời điểm cập nhật điều khoản ngay trước khi Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân có hiệu lực càng khiến người dùng nhạy cảm và nghi ngờ. Dù hợp pháp hay không, việc thay đổi trong giai đoạn chuyển tiếp dường như khá làm người dùng hoang mang và trong câu chuyện dữ liệu cá nhân, mất niềm tin cũng đồng nghĩa với mất sự ủng hộ của người dùng.

​

 

Được phối hợp thực hiện bởi các chuyên gia của Bkav, cộng đồng An ninh mạng Việt Nam WhiteHat và cộng đồng Khoa học công nghệ VnReview