Đam mê mới khiến Musk chán làm xe điện, bỏ rơi Tesla sụt giảm 37% lợi nhuận

[Linh Pham]

Từng là “gã khổng lồ” định hình tương lai của ngành xe điện toàn cầu, Tesla đang trải qua một quý tài chính đầy nghịch lý. Báo cáo quý III/2025 cho thấy doanh thu đạt mức kỷ lục 28 tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ năm ngoái, nhưng lợi nhuận ròng lại sụt giảm tới 37%. Sự chênh lệch này khiến giới đầu tư hoang mang và khiến cổ phiếu Tesla giảm giá ngay sau khi công bố báo cáo.

Nhiều chuyên gia Phố Wall cho rằng nguyên nhân không chỉ đến từ biến động thị trường, mà còn nằm ở định hướng mới của Elon Musk — người đang ngày càng dành nhiều tâm huyết cho trí tuệ nhân tạo (AI) và robot, hơn là cho xe điện – sản phẩm từng đưa Tesla lên đỉnh vinh quang.

Doanh thu kỷ lục nhưng lợi nhuận bốc hơi​

Theo CNBC, doanh số Tesla tăng mạnh phần lớn nhờ người tiêu dùng Mỹ đổ xô mua xe trước khi gói ưu đãi thuế 7.500 USD hết hạn vào cuối tháng 9. Tuy nhiên, đằng sau bức tranh tươi sáng ấy là biên lợi nhuận đang mỏng dần. Để duy trì doanh số, Tesla buộc phải giảm giá bán, trong khi chi phí nghiên cứu – phát triển tăng 50% và doanh thu từ tín chỉ carbon giảm gần một nửa.

Kết quả là lợi nhuận không giảm vì doanh thu yếu, mà vì chi phí hoạt động tăng vọt. Chính Tesla cũng thừa nhận phần lớn chi tiêu thêm đến từ các dự án AI và công nghệ tự động hóa – minh chứng cho sự xoay trục chiến lược của Elon Musk.

Elon Musk có đam mê mới​

Trong các cuộc gọi với nhà đầu tư, thay vì bàn về kế hoạch sản lượng hay chiến lược phục hồi lợi nhuận, Elon Musk lại miệt mài nói về một tương lai nơi hàng triệu xe Tesla tự lái chạy khắp thế giới, cùng hàng vạn robot hình người làm việc trong nhà máy.

Musk tuyên bố muốn Tesla được định giá như một công ty công nghệ AI và robot hơn là nhà sản xuất ô tô. Ông thậm chí từng ám chỉ sẽ theo đuổi các dự án AI bên ngoài Tesla nếu không được tăng quyền biểu quyết lên 25%. Cách tiếp cận này khiến giới đầu tư lo ngại rằng ranh giới giữa “giấc mơ công nghệ” và “nguồn lực thực tế” của Tesla đang dần bị xóa nhòa.

Thị trường xe điện thu hẹp​

Dù Tesla vẫn giao kỷ lục gần 500.000 xe trong quý III, tổng doanh số 9 tháng đầu năm 2025 vẫn giảm 6% so với cùng kỳ 2024. Ở châu Âu, doanh số chững lại; tại Trung Quốc, hãng bị BYD vượt mặt; còn ở Mỹ, hình ảnh thương hiệu chịu ảnh hưởng bởi những phát ngôn gây tranh cãi của chính Elon Musk.

Trong khi đó, các đối thủ như Volkswagen hay BYD lại tăng tốc mạnh mẽ, mở rộng thị phần bằng các mẫu xe rẻ hơn và sản xuất hiệu quả hơn. Tesla đang phải đánh đổi lợi nhuận để bảo vệ doanh số trong cuộc cạnh tranh khốc liệt này.

Tesla đang chi hàng tỷ USD cho R&D, AI, hệ thống lái tự động và robot Optimus – những dự án được quảng bá là “chương hai” của Tesla. Tuy nhiên, việc thiếu lộ trình thương mại hóa rõ ràng khiến nhiều nhà đầu tư nghi ngại.

Sự chậm trễ trong việc triển khai hệ thống lái tự động hoàn toàn (FSD) – vốn được kỳ vọng là “mỏ vàng” lợi nhuận – càng làm dấy lên lo ngại. Chỉ 12% chủ xe hiện tại sẵn sàng trả tiền cho gói FSD Supervised, trong khi chi phí phát triển vẫn không ngừng tăng.

Khi tín dụng thuế xe điện hết hiệu lực, Tesla buộc phải tung ra các phiên bản Model 3 và Model Y rút gọn tính năng để hạ giá, nhưng điều này lại làm giảm biên lợi nhuận. Đồng thời, doanh thu từ tín chỉ carbon giảm 44% khiến khả năng tạo lợi nhuận của hãng thêm suy yếu.

Càng đáng lo hơn, Cơ quan An toàn Giao thông Đường cao tốc Quốc gia Mỹ (NHTSA) vừa yêu cầu Tesla thu hồi hơn 13.000 xe Model 3 và Model Y do lỗi pin có thể gây chết máy. Sự cố này giáng thêm một đòn mạnh vào uy tín vốn đang lung lay của hãng.

Lợi nhuận hay giấc mơ ?​

Tesla vẫn là một cỗ máy tạo doanh thu hàng chục tỷ USD mỗi quý, nhưng con đường lợi nhuận lại ngày càng gập ghềnh. Khi Elon Musk dồn lực vào AI và robot, nhiều cổ đông lo ngại công ty đang đánh cược nguồn lực cốt lõi cho những dự án viễn tưởng.

Đối với Musk, lợi nhuận quý chỉ là con số ngắn hạn – điều ông sẵn sàng hy sinh để theo đuổi tầm nhìn 10 năm, nơi Tesla trở thành tập đoàn công nghệ thống trị lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và tự động hóa. Nhưng với nhà đầu tư, mỗi phần trăm lợi nhuận sụt giảm lại là một lời nhắc nhở cay đắng rằng: giấc mơ của Elon Musk đang được nuôi bằng tiền thật và rủi ro thật.