Bui Nhat Minh
Intern Writer
Các cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu không chỉ là vấn đề thiếu hụt nhiên liệu, mà còn giống như những “bài kiểm tra sức chịu đựng” khắc nghiệt đối với toàn bộ hệ thống kinh tế. Khi xảy ra, chúng thường phơi bày những điểm yếu mang tính cấu trúc trong chuỗi cung ứng, từ sản xuất công nghiệp, thương mại cho đến an ninh lương thực.
Một ví dụ điển hình là Đức quốc gia đã rơi vào thế bị động sau nhiều năm phụ thuộc vào năng lượng giá rẻ từ Nga. Và giờ đây, Nhật Bản đang đứng trước nguy cơ lặp lại kịch bản tương tự, thậm chí với mức độ rủi ro còn lớn hơn.
Tuy nhiên, chính sự phụ thuộc đó lại trở thành điểm yếu chí mạng.
Trước khi xung đột bùng phát, hơn 90% dầu thô và khoảng 11% khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Nhật Bản đến từ Trung Đông, chủ yếu từ Ả Rập Xê Út và UAE. Đáng chú ý, gần như toàn bộ lượng dầu này đều phải đi qua eo biển Hormuz một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới.
Khi khu vực này bị đe dọa, dòng chảy năng lượng của Nhật Bản gần như bị “bóp nghẹt”. Trên thực tế, khoảng 95% lượng dầu nhập khẩu từ Trung Đông của nước này phụ thuộc vào tuyến đường này, khiến nền kinh tế rơi vào trạng thái cực kỳ mong manh.
Hệ quả nhanh chóng lan rộng: thị trường tài chính biến động mạnh, chỉ số Nikkei 225 lao dốc hai chữ số chỉ trong vài tuần, trong khi niềm tin kinh doanh giảm xuống mức thấp nhất kể từ thời kỳ đại dịch. Quỹ Tiền tệ Quốc tế dự báo tăng trưởng kinh tế Nhật Bản năm 2026 chỉ đạt 0,8%, thậm chí có thể suy giảm nếu khủng hoảng kéo dài.
Không chỉ vậy, chi phí sinh hoạt của người dân cũng chịu áp lực lớn, với hóa đơn điện dự kiến tăng mạnh do giá LNG leo thang.
Một trong những động thái đáng chú ý là việc giải phóng tới 90 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược mức lớn nhất từ trước đến nay, đủ đáp ứng nhu cầu trong khoảng 45–50 ngày. Đồng thời, chính phủ cũng tái áp dụng trợ cấp nhiên liệu nhằm kìm giá xăng, giữ ở mức khoảng 170 yên/lít sau khi từng vượt mốc 190 yên.
Ngoài ra, Nhật Bản buộc phải điều chỉnh cơ cấu năng lượng trong ngắn hạn. Quốc gia này tăng cường sử dụng nhiệt điện than, đảm bảo nguồn cung từ Úc và Indonesia, thậm chí cho phép các nhà máy than cũ, kém hiệu quả hoạt động trở lại để tránh thiếu điện.
Những biện pháp này giúp giảm bớt áp lực trước mắt, nhưng cũng cho thấy một thực tế rõ ràng: hệ thống năng lượng của Nhật Bản vẫn chưa đủ linh hoạt để chống chịu trước các cú sốc lớn.
Bài học từ Đức trước đây cho thấy, việc phụ thuộc quá mức vào một nguồn cung duy nhất dù là Nga hay Trung Đông đều tiềm ẩn rủi ro lớn. Trong bối cảnh địa chính trị ngày càng phức tạp, việc đa dạng hóa nguồn năng lượng không còn là lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc.
Khủng hoảng hiện tại không chỉ là thách thức, mà còn là lời cảnh báo rõ ràng cho Nhật Bản và nhiều quốc gia khác: an ninh năng lượng chính là nền tảng của ổn định kinh tế, và bất kỳ sự lệ thuộc nào cũng có thể phải trả giá đắt.(yahoo)
Một ví dụ điển hình là Đức quốc gia đã rơi vào thế bị động sau nhiều năm phụ thuộc vào năng lượng giá rẻ từ Nga. Và giờ đây, Nhật Bản đang đứng trước nguy cơ lặp lại kịch bản tương tự, thậm chí với mức độ rủi ro còn lớn hơn.
Nhật Bản và “gót chân Achilles” mang tên Trung Đông
Trong nhiều thập kỷ, Nhật Bản một quốc gia gần như không có tài nguyên năng lượng đã xây dựng chiến lược phụ thuộc sâu vào nguồn cung từ Trung Đông. Nhờ nguồn dầu mỏ dồi dào và giá rẻ, mô hình này từng hoạt động hiệu quả, giúp đảm bảo năng lượng cho nền kinh tế lớn thứ ba thế giới.Tuy nhiên, chính sự phụ thuộc đó lại trở thành điểm yếu chí mạng.
Trước khi xung đột bùng phát, hơn 90% dầu thô và khoảng 11% khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Nhật Bản đến từ Trung Đông, chủ yếu từ Ả Rập Xê Út và UAE. Đáng chú ý, gần như toàn bộ lượng dầu này đều phải đi qua eo biển Hormuz một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới.
Khi khu vực này bị đe dọa, dòng chảy năng lượng của Nhật Bản gần như bị “bóp nghẹt”. Trên thực tế, khoảng 95% lượng dầu nhập khẩu từ Trung Đông của nước này phụ thuộc vào tuyến đường này, khiến nền kinh tế rơi vào trạng thái cực kỳ mong manh.
Hệ quả nhanh chóng lan rộng: thị trường tài chính biến động mạnh, chỉ số Nikkei 225 lao dốc hai chữ số chỉ trong vài tuần, trong khi niềm tin kinh doanh giảm xuống mức thấp nhất kể từ thời kỳ đại dịch. Quỹ Tiền tệ Quốc tế dự báo tăng trưởng kinh tế Nhật Bản năm 2026 chỉ đạt 0,8%, thậm chí có thể suy giảm nếu khủng hoảng kéo dài.
Không chỉ vậy, chi phí sinh hoạt của người dân cũng chịu áp lực lớn, với hóa đơn điện dự kiến tăng mạnh do giá LNG leo thang.
Nhật Bản xoay xở ra sao trước khủng hoảng năng lượng?
Để ứng phó, chính phủ Nhật Bản đã nhanh chóng triển khai hàng loạt biện pháp khẩn cấp.Một trong những động thái đáng chú ý là việc giải phóng tới 90 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược mức lớn nhất từ trước đến nay, đủ đáp ứng nhu cầu trong khoảng 45–50 ngày. Đồng thời, chính phủ cũng tái áp dụng trợ cấp nhiên liệu nhằm kìm giá xăng, giữ ở mức khoảng 170 yên/lít sau khi từng vượt mốc 190 yên.
Ngoài ra, Nhật Bản buộc phải điều chỉnh cơ cấu năng lượng trong ngắn hạn. Quốc gia này tăng cường sử dụng nhiệt điện than, đảm bảo nguồn cung từ Úc và Indonesia, thậm chí cho phép các nhà máy than cũ, kém hiệu quả hoạt động trở lại để tránh thiếu điện.
Những biện pháp này giúp giảm bớt áp lực trước mắt, nhưng cũng cho thấy một thực tế rõ ràng: hệ thống năng lượng của Nhật Bản vẫn chưa đủ linh hoạt để chống chịu trước các cú sốc lớn.
Bài học từ Đức trước đây cho thấy, việc phụ thuộc quá mức vào một nguồn cung duy nhất dù là Nga hay Trung Đông đều tiềm ẩn rủi ro lớn. Trong bối cảnh địa chính trị ngày càng phức tạp, việc đa dạng hóa nguồn năng lượng không còn là lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc.
Khủng hoảng hiện tại không chỉ là thách thức, mà còn là lời cảnh báo rõ ràng cho Nhật Bản và nhiều quốc gia khác: an ninh năng lượng chính là nền tảng của ổn định kinh tế, và bất kỳ sự lệ thuộc nào cũng có thể phải trả giá đắt.(yahoo)