Có phải Mỹ chỉ còn hơn Trung Quốc 6 tháng về AI?

[Nhung Phan]

Trung Quốc đang rút ngắn khoảng cách AI với Mỹ, nhanh đến mức nào là đủ đáng lo?

Cuộc đua AI Mỹ - Trung: Không còn là chuyện “bao xa” mà là “bao nhanh”​

Nếu bạn nghĩ Mỹ vẫn đang bỏ xa Trung Quốc trong cuộc đua AI thì có thể bạn đã bỏ lỡ một vài vòng đua gần đây. Báo cáo mới nhất từ Stanford AI Index cho thấy: Mỹ vẫn dẫn đầu với 40 mô hình AI đáng chú ý, nhưng Trung Quốc đã đuổi sát với 15 mô hình, trong khi châu Âu chỉ có 3.

Số lượng không phải là tất cả. Vấn đề nằm ở chất lượng và tốc độ tăng trưởng. DeepSeek, một nền tảng AI từ Trung Quốc, là ví dụ rõ nét. Nó đã vượt qua nhiều mô hình Mỹ ở các bài kiểm tra chuyên sâu, thậm chí có lúc đứng đầu về lượt tải ứng dụng toàn cầu. Chưa kể, độ chính xác trong bài test lập trình của các mô hình Trung Quốc đã nhảy vọt từ 4% lên tới hơn 70% chỉ trong vòng một năm.

Một số chuyên gia thừa nhận rằng Trung Quốc đang tiến nhanh đến mức chỉ cần Mỹ chững lại, khoảng cách sẽ bị san lấp rất nhanh. Một người trong cuộc còn thẳng thắn: “Chúng ta chỉ đi trước Trung Quốc khoảng ba đến sáu tháng”. Câu nói này không chỉ gây áp lực mà còn là lời cảnh báo rõ ràng.

Công nghệ, quyền lực và cả rủi ro địa chính trị​

Điều thú vị (và hơi nghịch lý) là lợi thế của Trung Quốc không chỉ đến từ tài năng kỹ thuật mà còn từ môi trường kiểm soát dữ liệu nghiêm ngặt, nơi mà giới phát triển AI không phải lo về các rào cản pháp lý liên quan đến quyền riêng tư. Trong khi đó, Mỹ bị phân tán bởi những tranh cãi về đạo đức, quyền cá nhân và quy định hành lang pháp lý.

Một điểm đáng chú ý khác là vai trò của các siêu công ty như NVIDIA. Đây được xem là "át chủ bài" của Mỹ, có công nghệ chip đi trước Huawei (đối thủ Trung Quốc) khoảng hai năm. Tuy nhiên, nếu trong 5 năm tới, 80% thế giới dùng công nghệ Trung Quốc thay vì Mỹ thì rõ ràng Mỹ đã thua cuộc.

Việc kiểm soát xuất khẩu chip từng giúp Mỹ kìm hãm Trung Quốc, nhưng giờ lại tạo ra hiệu ứng ngược: Trung Quốc tự phát triển công nghệ riêng để giảm lệ thuộc. Và điều này đang thành công.

Cuối cùng là một tầng công nghệ mà ít người để ý: sản xuất chip tinh vi của Đài Loan. Đây là nơi Mỹ đặt niềm tin. Nhưng Đài Loan lại nằm quá gần Trung Quốc, và nếu có xung đột, cả thế giới công nghệ có thể phải chịu hậu quả không nhỏ.

Cuộc chạy đua AI toàn cầu không chỉ là chuyện giữa Mỹ và Trung Quốc, mà là một bài học về sự chuẩn bị, kiểm soát tiêu chuẩn và quyền lực mềm trong công nghệ. Một câu hỏi dành cho chúng ta: Nếu Việt Nam không tham gia từ hôm nay, liệu chúng ta sẽ còn kịp đứng trên sân chơi công nghệ tương lai? (foxbusiness)