Chưa từng có: Thủy thủ Mỹ gốc Hoa đối mặt án chung thân vì bán tin mật cho Trung Quốc

[Linh Pham]

Ngày 20/8 vừa qua, một bồi thẩm đoàn liên bang tại San Diego (Mỹ) đã đưa ra phán quyết gây chú ý toàn cầu: Jinchao Wei, còn được gọi là Patrick Wei, bị bắt vào tháng 8/2023 với cáo buộc làm gián điệp khi đến làm việc trên tàu đổ bộ tấn công USS Essex. Vụ án không chỉ dừng lại ở một hành vi cá nhân, mà còn gióng lên hồi chuông cảnh báo về vấn đề an ninh quốc gia và nguy cơ rò rỉ thông tin quân sự nhạy cảm.

Từ thợ máy trên tàu chiến đến “điệp viên bất đắc dĩ”​

Jinchao Wei là công dân Mỹ gốc Trung Quốc, đang làm thợ máy trên tàu tấn công đổ bộ USS Essex đóng tại Căn cứ Hải quân San Diego. Theo cáo buộc, tháng 2/2022, Wei đã bị một đặc vụ Trung Quốc tiếp cận qua mạng xã hội. Người này tự xưng có niềm đam mê với hải quân, đồng thời là nhân viên của Tập đoàn Công nghiệp Đóng tàu Trung Quốc – một công ty quốc doanh.

Ban đầu, lời đề nghị có vẻ “vô hại”: 500 USD cho những thông tin cập nhật hằng ngày về tình trạng neo đậu của các tàu tại căn cứ. Nhưng dần dần, yêu cầu leo thang: thông tin về số lượng, hoạt động huấn luyện của Thủy quân Lục chiến Mỹ, cũng như các tài liệu kỹ thuật, cơ khí liên quan đến tàu chiến.

Đổi lại, Wei đã chuyển giao ít nhất 30 tài liệu mật, thu về tổng cộng 12.000 USD. Một số tài liệu này, theo Hải quân Mỹ, được phân loại là “công nghệ quan trọng” – có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức mạnh và khả năng tác chiến của quân đội Mỹ.

Sáu tội danh nghiêm trọng – nguy cơ lãnh án chung thân​

Bồi thẩm đoàn đã kết luận Wei phạm sáu tội danh hình sự, trong đó có:

• Hai tội danh gián điệp theo Đạo luật Gián điệp (Espionage Act).
• Bốn tội danh âm mưu vi phạm Đạo luật Kiểm soát Xuất khẩu Vũ khí (Arms Export Control Act).

Theo quy định pháp luật, mức án tối đa cho các tội danh này là tù chung thân. Phiên tuyên án chính thức sẽ diễn ra vào ngày 1/12 tới. Ông Adam Gordon, công tố viên liên bang tại quận Nam California, nhấn mạnh:

“Hành động của bị cáo là sự phản bội niềm tin mà quân đội Mỹ đã đặt vào anh ta. Bằng việc trao đổi bí mật quân sự cho Trung Quốc để lấy tiền, Wei không chỉ gây nguy hiểm đến tính mạng của các đồng đội mà còn đe dọa trực tiếp an ninh quốc gia và các đồng minh.”

Theo ông, vụ án này là một minh chứng rõ ràng rằng Bộ Tư pháp Mỹ sẽ “truy tố nghiêm khắc những kẻ phản bội”.

Luật sư biện hộ: “Thông tin không nhạy cảm như cáo buộc”​

Ở chiều ngược lại, luật sư Sean Jones, đại diện pháp lý của Wei, cho biết thân chủ mình đang cân nhắc việc kháng cáo. Ông lập luận rằng chính phủ Mỹ có thể đã thổi phồng mức độ nhạy cảm của các tài liệu.

Theo ông, phần lớn tài liệu mà Wei chuyển giao có thể được tìm thấy công khai trên Internet, và vai trò của Wei trong Hải quân chỉ xoay quanh những công việc giản đơn như “chà nhám, sơn tàu” – không phải là người có quyền tiếp cận cấp cao.

Vì sao vụ án này gây chú ý đặc biệt?​

• Mối quan hệ Mỹ - Trung vốn căng thẳng: Vụ việc xảy ra trong bối cảnh hai nước cạnh tranh quyết liệt về quân sự, công nghệ và ảnh hưởng toàn cầu. Việc một thủy thủ Mỹ bị buộc tội làm gián điệp càng khiến dư luận quan tâm.
• Lỗ hổng an ninh nội bộ: Wei không giữ chức vụ cao, nhưng lại có thể tiếp cận và sao chép nhiều tài liệu kỹ thuật quan trọng. Điều này đặt ra câu hỏi về quy trình kiểm soát an ninh trong quân đội Mỹ.
• Bài học về “chiến thuật tiếp cận” của tình báo nước ngoài: Bắt đầu từ một giao dịch nhỏ (500 USD), đặc vụ Trung Quốc dần dần “móc nối” và đẩy Wei vào con đường phản bội. Đây là cách thức thường gặp trong hoạt động tình báo.

Dù mức án cuối cùng chưa được tuyên, vụ việc của Jinchao Wei đã trở thành một case study điển hình về gián điệp thời hiện đại, khi mạng xã hội, lòng tham và sự chủ quan có thể biến một thủy thủ bình thường thành mối đe dọa an ninh quốc gia. Phiên tòa vào tháng 12 tới chắc chắn sẽ thu hút sự quan tâm đặc biệt, không chỉ tại Mỹ mà còn trên phạm vi toàn cầu.