Chính sách chọn lọc tinh hoa đã có tiền lệ tại 1 nước Châu Á, tác động trực tiếp tới phụ nữ

[Linh Pham]

Trong lịch sử các chính sách dân số và phát triển nguồn nhân lực, đôi khi xuất hiện những ý tưởng nhằm can thiệp vào quá trình sinh sản và chọn lọc con người để nâng cao "chất lượng dân số". Những nỗ lực này thường xuất phát từ lo ngại về tỷ lệ sinh giảm hoặc sự suy giảm trí tuệ xã hội, nhưng chúng cũng dễ dàng vấp phải chỉ trích nặng nề vì mang màu sắc ưu sinh học – một khái niệm từng bị lên án mạnh mẽ sau Thế chiến II vì liên quan đến phân biệt chủng tộc và giai cấp. Một ví dụ điển hình là Graduate Mothers' Scheme (Chính sách Mẹ Tốt nghiệp Đại học) của Singapore vào những năm 1980.

Hãy quay ngược thời gian về Singapore những năm 1980. Sau thành công của chiến dịch "Stop at Two" (Dừng ở hai con) từ thập niên 1970, tỷ lệ sinh tại đảo quốc sư tử giảm mạnh, dẫn đến lo ngại về dân số già hóa và thiếu hụt nhân tài. Thủ tướng Lý Quang Diệu, một nhà lãnh đạo thực dụng và tin vào di truyền học, công khai bày tỏ quan điểm rằng phụ nữ có trình độ đại học thường sinh ít con hơn, trong khi những người ít học lại sinh nhiều hơn. Ông lo sợ điều này sẽ dẫn đến "suy giảm chất lượng gen" của dân tộc, khiến thế hệ sau thiếu những cá nhân xuất sắc để dẫn dắt đất nước. Năm 1984, chính phủ Singapore giới thiệu Graduate Mothers' Scheme như một phần của chính sách đảo ngược xu hướng sinh thấp.

Graduate Mothers' Scheme hoạt động như thế nào ?​

Chính sách này khuyến khích phụ nữ tốt nghiệp đại học sinh thêm con bằng cách ưu tiên con cái họ vào các trường tiểu học hàng đầu, giảm thuế, hỗ trợ nhà ở và các ưu đãi tài chính khác. Ngược lại, phụ nữ ít học (không có chứng chỉ O-level) được khuyến khích triệt sản với phần thưởng tiền mặt đáng kể.

Thủ tướng Lý Quang Diệu

Ý tưởng cốt lõi là thúc đẩy "những bà mẹ tài năng" sinh nhiều con hơn để bảo vệ nguồn gen ưu việt. Tuy nhiên, chính sách nhanh chóng gặp phản ứng dữ dội từ công chúng. Nó bị chỉ trích là phân biệt giai cấp, giới tính và mang tính ưu sinh học rõ rệt, can thiệp thô bạo vào quyền sinh sản cá nhân. Kết quả là sự suy giảm phiếu bầu cho Đảng Hành động Nhân dân (PAP) trong cuộc bầu cử năm 1984, đồng thời thúc đẩy sự ra đời của các tổ chức nữ quyền như AWARE. Chỉ một năm sau, vào 1985, chính sách bị hủy bỏ hoàn toàn. Bài học từ Singapore cho thấy, dù xuất phát từ mục tiêu phát triển quốc gia, những ý tưởng can thiệp di truyền vào sinh sản thường thất bại vì xung đột với giá trị bình đẳng và đạo đức xã hội.

Cuối cùng, lịch sử cho thấy phát triển nhân tài bền vững không nằm ở việc chọn lọc từ "trứng nước" hay gen, mà ở việc tạo môi trường để mọi cá nhân đều có cơ hội tỏa sáng. Những bài học từ quá khứ, như trường hợp Singapore, có thể là lời cảnh tỉnh kịp thời cho các ý tưởng tương lai.