ChatGPT khuyên bệnh nhân cấp cứu ở nhà: AI trong y tế nguy hiểm hơn chúng ta nghĩ

[Nguyễn Hoàng]

AI có thực sự thay thế được bác sĩ, hay chúng ta đang đặt sai câu hỏi từ đầu?

Gần một thập kỷ trước, Geoffrey Hinton, người được xem là "cha đẻ của AI", tuyên bố các bệnh viện nên ngừng đào tạo bác sĩ X quang vì AI sẽ làm tốt hơn trong vòng 5 năm. Điều gì đã xảy ra? Số bác sĩ X quang hiện nay nhiều hơn bao giờ hết. Trong số gần 950 công cụ AI được FDA phê duyệt từ 1995 đến 2024, có 723 thiết bị liên quan đến X quang. Máy móc tiến bộ, nhưng con người vẫn ở đó. Hinton sau đó thừa nhận ông không tính sai về công nghệ, mà tính sai về kinh tế: nhu cầu chăm sóc sức khỏe thực chất là vô hạn, đặc biệt với người cao tuổi, và AI giúp bộc lộ phần nhu cầu chưa từng được đáp ứng, chứ không thay thế nhân lực.

Khi nào AI giỏi hơn bác sĩ, và khi nào thì không?​

Bác sĩ tim mạch Eric Topol dẫn ra nhiều nghiên cứu cho thấy đôi khi AI hoạt động độc lập lại hiệu quả hơn cả bác sĩ dùng AI hỗ trợ. Lý do: các bác sĩ thường "bám" vào chẩn đoán đầu tiên và không điều chỉnh dù máy đề xuất khác. Nhưng bức tranh không đơn giản như vậy. Một thử nghiệm đăng trên Nature Medicine cho thấy AI giúp bác sĩ tổng quát xử lý tốt hơn các ca tim mạch phức tạp, song 6,5% phản hồi của AI chứa ảo giác nghiêm trọng về mặt lâm sàng. Điều thú vị là khi bác sĩ hỏi lại "Bạn có chắc không?", AI tự sửa lỗi. Máy không biết mình sai cho đến khi được hỏi. Còn ở tình huống cấp cứu? ChatGPT phiên bản tiên tiến nhất phân loại sai hơn nửa số ca, khuyên bệnh nhân cần cấp cứu... ở nhà.

Y học dự phòng mới: ngăn bệnh trước khi nó xuất hiện​

Thay đổi lớn nhất có thể không đến từ chẩn đoán, mà từ thời điểm can thiệp. Topol chỉ ra rằng ba nhóm bệnh lớn, gồm thoái hóa thần kinh, ung thư và tim mạch, cần 15 đến 20 năm ủ bệnh trong cơ thể. Nếu có thể phát hiện sớm hơn, cơ hội can thiệp là rất lớn. Hiện nay, nửa tỷ người đang đeo thiết bị theo dõi sức khỏe, tạo ra luồng dữ liệu khổng lồ. Các nhà nghiên cứu Stanford cho thấy 130 loại bệnh có thể được dự đoán chỉ từ dữ liệu giấc ngủ một đêm duy nhất. Điểm mù cuối cùng là hệ miễn dịch, hệ thống phức tạp thứ hai sau não bộ và hiện vẫn chưa có cách đo lường trong phòng khám.

Câu hỏi đúng không phải là "AI có thay thế bác sĩ không?" mà là: bao giờ và ở đâu thì nên tin AI, và khi nào thì không? Đó là bài toán quản trị, không chỉ là bài toán kỹ thuật. Bạn có nghĩ hệ thống y tế Việt Nam đang sẵn sàng cho kỷ nguyên này chưa? (Nguồn: TIME)