Hoàng Anh
Topaz
Cuộc đua thương mại hóa du lịch vũ trụ vừa chứng kiến một bước ngoặt chiến lược khi Blue Origin, công ty hàng không vũ trụ do tỷ phú Jeff Bezos - cha đẻ đế chế Amazon, chính thức thông báo tạm dừng mọi hoạt động của tàu New Shepard. Theo đó, các chuyến bay đưa du khách lên vùng không gian cận quỹ đạo sẽ bị đình chỉ ít nhất hai năm. Động thái này không phải là dấu chấm hết cho tham vọng của công ty, mà là một sự chuyển dịch nguồn lực khổng lồ nhằm ưu tiên tối đa cho hợp đồng quan trọng với NASA: đưa con người trở lại và hiện diện lâu dài trên Mặt Trăng.
Sự hy sinh cần thiết cho Chương trình Artemis
Thông báo được đưa ra vào cuối tháng 1 vừa qua đã xác nhận việc ngừng khai thác dòng tàu New Shepard để tập trung toàn bộ nhân lực và tài chính vào dự án tàu đổ bộ Blue Moon. Đại diện của Blue Origin khẳng định quyết định khó khăn này thể hiện cam kết sắt đá của công ty đối với mục tiêu quốc gia của Mỹ trong việc tái thiết lập sự hiện diện của con người trên vệ tinh tự nhiên của Trái Đất.
Trước đó, Blue Origin đã thắng thầu hợp đồng chế tạo tàu vũ trụ Blue Moon để phục vụ cho các sứ mệnh Artemis của NASA. Nếu lộ trình diễn ra thuận lợi, tàu đổ bộ này sẽ đóng vai trò then chốt trong nhiệm vụ Artemis 5, dự kiến phóng vào năm 2029. Tuy nhiên, áp lực về tiến độ là rất lớn. Để đảm bảo sự sẵn sàng cho cột mốc lịch sử đó, Blue Origin dự kiến sẽ thực hiện các bước đi táo bạo hơn, bao gồm việc phóng một phiên bản tiền trạm không người lái của Blue Moon tới bề mặt Mặt Trăng ngay trong cuối năm nay để kiểm thử công nghệ.
Bối cảnh cuộc đua lên Mặt Trăng đang nóng lên
Quyết định của Blue Origin diễn ra trong bối cảnh chương trình Artemis đang bước vào giai đoạn nước rút căng thẳng. Nhiệm vụ Artemis 2, chuyến bay có phi hành đoàn đầu tiên của chương trình nhằm đưa con người quay lại quỹ đạo Mặt Trăng, dự kiến sẽ diễn ra sớm nhất vào ngày 8/2 tới đây. Sứ mệnh này sẽ sử dụng tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) khổng lồ và tàu Orion để đưa 4 phi hành gia thực hiện hành trình bay quanh Mặt Trăng.
Tiếp nối sau đó sẽ là Artemis 3 và Artemis 4, những sứ mệnh dự kiến sử dụng tàu Starship của SpaceX để hạ cánh xuống bề mặt. Sự cạnh tranh và hợp tác đan xen giữa các nhà thầu tư nhân đang thúc đẩy NASA phải hành động quyết liệt hơn. Tháng trước, Giám đốc NASA Jared Isaacman đã chia sẻ trên mạng xã hội X về cuộc gặp gỡ cấp cao với đại diện của cả SpaceX và Blue Origin. Mục đích của cuộc gặp là nhằm tìm hiểu sâu hơn về các rào cản kỹ thuật và thúc đẩy các kế hoạch mới nhất để đảm bảo tiến độ chung của chương trình Artemis không bị trễ hạn.
Di sản của New Shepard và trải nghiệm cận quỹ đạo
Việc tạm dừng New Shepard cũng đồng nghĩa với việc "đóng băng" một trong những dịch vụ du lịch vũ trụ thành công nhất hiện nay. Tàu tái sử dụng New Shepard thực hiện chuyến bay đầu tiên vào tháng 4/2015 và đã trở thành biểu tượng cho kỷ nguyên du lịch không gian thương mại. Tính đến thời điểm dừng hoạt động sau nhiệm vụ diễn ra vào tuần trước, con tàu này đã hoàn thành tổng cộng 38 nhiệm vụ, trong đó có 17 chuyến bay chở người.
Tổng cộng, New Shepard đã đưa 92 hành khách vượt qua đường Kármán (ranh giới không gian), trong đó có 6 hành khách đam mê đã bay đến hai lần. Mỗi chuyến bay kéo dài khoảng 10 đến 12 phút, mang lại cho hành khách trải nghiệm vô giá: vài phút lơ lửng trong trạng thái không trọng lực và cơ hội ngắm nhìn đường cong của Trái Đất nổi bật trên nền đen thẳm của vũ trụ. Dù dịch vụ này mang lại doanh thu và tiếng vang lớn, nhưng trước sứ mệnh quốc gia cấp bách, Blue Origin đã lựa chọn tạm gác lại lợi ích thương mại ngắn hạn để hướng tới mục tiêu dài hạn hơn ở vùng không gian sâu.
Sự hy sinh cần thiết cho Chương trình Artemis
Thông báo được đưa ra vào cuối tháng 1 vừa qua đã xác nhận việc ngừng khai thác dòng tàu New Shepard để tập trung toàn bộ nhân lực và tài chính vào dự án tàu đổ bộ Blue Moon. Đại diện của Blue Origin khẳng định quyết định khó khăn này thể hiện cam kết sắt đá của công ty đối với mục tiêu quốc gia của Mỹ trong việc tái thiết lập sự hiện diện của con người trên vệ tinh tự nhiên của Trái Đất.
Trước đó, Blue Origin đã thắng thầu hợp đồng chế tạo tàu vũ trụ Blue Moon để phục vụ cho các sứ mệnh Artemis của NASA. Nếu lộ trình diễn ra thuận lợi, tàu đổ bộ này sẽ đóng vai trò then chốt trong nhiệm vụ Artemis 5, dự kiến phóng vào năm 2029. Tuy nhiên, áp lực về tiến độ là rất lớn. Để đảm bảo sự sẵn sàng cho cột mốc lịch sử đó, Blue Origin dự kiến sẽ thực hiện các bước đi táo bạo hơn, bao gồm việc phóng một phiên bản tiền trạm không người lái của Blue Moon tới bề mặt Mặt Trăng ngay trong cuối năm nay để kiểm thử công nghệ.
Bối cảnh cuộc đua lên Mặt Trăng đang nóng lên
Quyết định của Blue Origin diễn ra trong bối cảnh chương trình Artemis đang bước vào giai đoạn nước rút căng thẳng. Nhiệm vụ Artemis 2, chuyến bay có phi hành đoàn đầu tiên của chương trình nhằm đưa con người quay lại quỹ đạo Mặt Trăng, dự kiến sẽ diễn ra sớm nhất vào ngày 8/2 tới đây. Sứ mệnh này sẽ sử dụng tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) khổng lồ và tàu Orion để đưa 4 phi hành gia thực hiện hành trình bay quanh Mặt Trăng.
Tiếp nối sau đó sẽ là Artemis 3 và Artemis 4, những sứ mệnh dự kiến sử dụng tàu Starship của SpaceX để hạ cánh xuống bề mặt. Sự cạnh tranh và hợp tác đan xen giữa các nhà thầu tư nhân đang thúc đẩy NASA phải hành động quyết liệt hơn. Tháng trước, Giám đốc NASA Jared Isaacman đã chia sẻ trên mạng xã hội X về cuộc gặp gỡ cấp cao với đại diện của cả SpaceX và Blue Origin. Mục đích của cuộc gặp là nhằm tìm hiểu sâu hơn về các rào cản kỹ thuật và thúc đẩy các kế hoạch mới nhất để đảm bảo tiến độ chung của chương trình Artemis không bị trễ hạn.
Di sản của New Shepard và trải nghiệm cận quỹ đạo
Việc tạm dừng New Shepard cũng đồng nghĩa với việc "đóng băng" một trong những dịch vụ du lịch vũ trụ thành công nhất hiện nay. Tàu tái sử dụng New Shepard thực hiện chuyến bay đầu tiên vào tháng 4/2015 và đã trở thành biểu tượng cho kỷ nguyên du lịch không gian thương mại. Tính đến thời điểm dừng hoạt động sau nhiệm vụ diễn ra vào tuần trước, con tàu này đã hoàn thành tổng cộng 38 nhiệm vụ, trong đó có 17 chuyến bay chở người.
Tổng cộng, New Shepard đã đưa 92 hành khách vượt qua đường Kármán (ranh giới không gian), trong đó có 6 hành khách đam mê đã bay đến hai lần. Mỗi chuyến bay kéo dài khoảng 10 đến 12 phút, mang lại cho hành khách trải nghiệm vô giá: vài phút lơ lửng trong trạng thái không trọng lực và cơ hội ngắm nhìn đường cong của Trái Đất nổi bật trên nền đen thẳm của vũ trụ. Dù dịch vụ này mang lại doanh thu và tiếng vang lớn, nhưng trước sứ mệnh quốc gia cấp bách, Blue Origin đã lựa chọn tạm gác lại lợi ích thương mại ngắn hạn để hướng tới mục tiêu dài hạn hơn ở vùng không gian sâu.
