Cách AI bóp méo sự thật trong cuộc chiến Mỹ - Israel và Iran

[Thảo Nông]

Bức tranh toàn cảnh về cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đang bị bóp méo nghiêm trọng trên không gian mạng. Một làn sóng video và hình ảnh giả mạo do Trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra đang tràn ngập các nền tảng xã hội với mức độ chưa từng có. Từ những cảnh tượng cháy nổ kinh hoàng, thành phố hoang tàn cho đến hình ảnh binh sĩ phản chiến hoàn toàn hư cấu, AI đã chính thức trở thành một công cụ tác chiến thông tin nguy hiểm, gieo rắc sự hỗn loạn và nhầm lẫn cho công chúng toàn cầu. Qua quá trình phân tích kỹ thuật, truy xuất dấu vết tệp tin và đối chiếu dữ liệu, tờ New York Times đã bóc trần hơn 110 hình ảnh và video do AI dàn dựng chỉ trong vòng hai tuần đầu của cuộc xung đột tại khu vực Trung Đông.

Cuộc chiến tâm lý ở quy mô chưa từng có​

Nội dung giả mạo đang bao trùm mọi ngóc ngách của cuộc chiến, từ cảnh người dân Israel hoảng loạn gào thét cho đến các tàu chiến của Hải quân Mỹ bị ngư lôi đánh chìm. Những sản phẩm kỹ thuật số tinh vi này đã nhanh chóng thu hút hàng triệu lượt xem trên X, TikTok, Facebook và len lỏi vào tận các hộp thư cá nhân. Theo nhận định của Phó giáo sư Marc Owen Jones, chuyên gia phân tích truyền thông tại Đại học Northwestern ở Qatar, quy mô của chiến dịch thông tin giả lần này vượt xa những gì từng diễn ra trong xung đột Ukraine, đánh dấu thời điểm bùng nổ mạnh mẽ nhất của nội dung AI trong lịch sử chiến tranh hiện đại.

Dữ liệu phân tích từ công ty tình báo mạng xã hội Cyabra chỉ ra rằng, phần lớn các video AI đang lan truyền mang quan điểm ủng hộ Tehran. Khối lượng nội dung này được thiết kế có chủ đích nhằm phóng đại sức mạnh quân sự và mức độ tinh vi của quân đội Iran. Bằng cách ngụy tạo những hình ảnh tàn khốc tại vùng Vịnh, chiến lược truyền thông này nhắm trực tiếp vào tâm lý công chúng, tạo ra ảo giác rằng cuộc chiến sẽ gây ra những tổn thất thảm khốc cho các đồng minh của Mỹ, từ đó làm suy giảm mức độ chấp nhận và ủng hộ chiến tranh từ dư luận quốc tế.

Dấu vết thuật toán và hệ lụy từ thông tin sai lệch​

Một trong những video giả mạo gây rúng động nhất là cảnh tượng tên lửa dội liên tiếp xuống đường chân trời Tel Aviv, được quay từ góc nhìn ban công với một lá cờ Israel bay phấp phới ở ngay tiền cảnh. Giới chuyên gia công nghệ chỉ ra rằng, sự xuất hiện khiên cưỡng của lá cờ chính là một "dấu vết" điển hình của các trình tạo ảnh AI, do thuật toán thường tự động chèn thêm các biểu tượng mang tính rập khuôn khi người dùng nhập câu lệnh (prompt) về một cuộc tấn công. Trong thực tế, các đoạn phim chiến trường thật thường kém kịch tính hơn rất nhiều, với tên lửa chỉ xuất hiện dưới dạng những đốm sáng nhỏ hoặc cột khói ở phía xa.

Không chỉ tạo ra cảnh tượng giả, AI còn được sử dụng để hợp thức hóa những tuyên bố quân sự sai lệch. Điển hình vào ngày 1 tháng 3 vừa qua, sau khi hải quân Iran đưa ra tuyên bố đã tấn công thành công tàu sân bay CVN-72 (USS Abraham Lincoln) của Mỹ, một làn sóng ảnh giả do AI tạo ra lập tức bùng nổ trên không gian mạng. Nhiều người dùng đã lấy đó làm "bằng chứng" để ăn mừng đòn phản công khiến liên minh Mỹ - Israel lung lay. Bất chấp việc Lầu Năm Góc lên tiếng bác bỏ và khẳng định con tàu hoàn toàn vô hại, những hình ảnh giả mạo đã kịp hoàn thành nhiệm vụ thao túng nhận thức của hàng triệu người.

Sự bất lực của các gã khổng lồ công nghệ​

Đứng trước sự đổ bộ của hàng chục chiến dịch tuyên truyền kỹ thuật số, các nền tảng mạng xã hội gần như tỏ ra lúng túng và thiếu hiệu quả. Bất chấp các nỗ lực dán nhãn nội dung, người dùng có thể dễ dàng sử dụng các công cụ khác để xóa bỏ hoặc che khuất hình mờ (watermark) đánh dấu AI.
Mới đây, nền tảng X đã tuyên bố sẽ áp dụng hình phạt tạm ngừng chia sẻ doanh thu trong 90 ngày đối với các tài khoản đăng nội dung AI về xung đột vũ trang mà không dán nhãn minh bạch.

Tuy nhiên, biện pháp đánh vào kinh tế này tỏ ra vô tác dụng. Công ty Cyabra phát hiện ra rằng, các tài khoản tuyên truyền có liên hệ với Iran hoàn toàn không màng đến lợi ích tài chính; mục tiêu duy nhất của họ là phát tán thông tin độc hại càng rộng càng tốt. Bà Valerie Wirtschafter, chuyên gia nghiên cứu chính sách đối ngoại và AI tại Brookings Institution, đã đưa ra một kết luận mang tính thời đại: Mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo giờ đây không còn đơn thuần là công cụ giao tiếp, chúng đã chính thức bị vũ khí hóa và trở thành một mặt trận khốc liệt của chiến tranh hiện đại.

#XungđộtMỹIsaelIran