Linh Pham
Intern Writer
Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo đang định hình lại môi trường làm việc toàn cầu, nhiều bậc phụ huynh ngày càng lo lắng về tương lai nghề nghiệp của con cái. Câu hỏi phổ biến nhất mà các chuyên gia công nghệ thường nhận được là: “Con tôi nên học ngành gì và làm việc trong lĩnh vực nào trong thời đại AI?”
Nữ doanh nhân Mỹ Daniela Amodei, đồng sáng lập và chủ tịch công ty trí tuệ nhân tạo Anthropic, cho biết bà thường xuyên được hỏi câu hỏi này từ đối tác và khách hàng. Là người trực tiếp chứng kiến sự phát triển của các mô hình AI như Claude, Amodei hiểu rõ những thay đổi mà công nghệ này đang mang lại cho nền kinh tế và thị trường lao động.
Để tìm hiểu sâu hơn về mối quan tâm của các bậc phụ huynh, tờ Wall Street Journal đã phỏng vấn năm chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Những người này đều là cha mẹ, có con ở nhiều độ tuổi khác nhau, từ trẻ sơ sinh đến người trưởng thành. Dù thừa nhận AI sẽ tạo ra nhiều thay đổi, họ cho rằng công nghệ này không phải là mối đe dọa tuyệt đối, bởi con người luôn có khả năng thích nghi và tìm kiếm ý nghĩa trong cuộc sống.
Theo Medina, hai lĩnh vực có tiềm năng phát triển mạnh trong tương lai gần là năng lượng và chăm sóc sức khỏe. Ông thường khuyến khích các con cân nhắc những ngành này khi lựa chọn nghề nghiệp.
Ông đặc biệt nhấn mạnh vai trò của năng lượng hạt nhân trong tương lai. Con trai lớn của ông hiện đang làm việc tại TerraPower, công ty năng lượng hạt nhân do Bill Gates sáng lập. Trong khi đó, con trai thứ hai của ông quyết định theo đuổi ngành y học hạt nhân, một lĩnh vực sử dụng đồng vị phóng xạ để điều trị ung thư.
Bên cạnh đó, Medina cũng cho rằng những công việc giúp giải quyết các vấn đề xã hội – như hỗ trợ người nghèo, bảo vệ môi trường hoặc cải thiện hệ thống y tế – sẽ trở nên ngày càng quan trọng. Theo ông, việc lựa chọn nghề nghiệp nên dựa trên ba yếu tố: đam mê, năng lực cá nhân và khả năng tạo ra giá trị cho xã hội.
Theo bà, điều quan trọng nhất mà trẻ em cần phát triển là khả năng thích ứng linh hoạt và tư duy cởi mở. Những kỹ năng mềm như tư duy phản biện, khả năng thích nghi và nhận thức về đạo đức sẽ trở nên đặc biệt quan trọng trong thời đại AI.
Bà cũng khuyến khích sinh viên theo đuổi những ngành học có nền tảng toán học và tư duy logic, bởi các kỹ năng này sẽ đóng vai trò quan trọng trong nhiều lĩnh vực công việc trong tương lai.
Theo ông, những ngành nghề như y học hay luật yêu cầu người lao động phải kết hợp nhiều kỹ năng khác nhau, từ chuyên môn, giao tiếp, quản lý đến nghiên cứu. AI có thể hỗ trợ con người trong nhiều nhiệm vụ, nhưng vẫn cần con người điều phối, đánh giá và ra quyết định.
Mollick cho rằng một nền tảng giáo dục đại cương vững chắc sẽ giúp người trẻ có nhiều lựa chọn nghề nghiệp hơn và tăng khả năng thích ứng với những thay đổi khó lường của thị trường lao động.
Theo bà, một kỹ năng quan trọng trong tương lai là siêu nhận thức – khả năng hiểu và đánh giá cách bản thân suy nghĩ, bao gồm tư duy phản biện, tinh thần thử nghiệm, sự linh hoạt và khả năng đặt câu hỏi.
Teevan cũng nhấn mạnh rằng dù AI có thể hỗ trợ con người trong nhiều công việc, trách nhiệm cuối cùng vẫn thuộc về con người. Những ngành nghề như luật hoặc kế toán vẫn đòi hỏi con người chịu trách nhiệm về quyết định và hậu quả của mình.
Amodei khuyến khích trẻ em tham gia nhiều hoạt động xã hội, trải nghiệm những môi trường khác nhau và xây dựng các mối quan hệ cá nhân. Theo bà, con người luôn tìm kiếm sự đồng hành và kết nối với những người khác, chứ không phải với máy móc.
Bà cũng tin tưởng rằng dù AI có thể vượt trội trong nhiều lĩnh vực, khát vọng sáng tạo và tìm kiếm ý nghĩa của con người sẽ không bao giờ biến mất. Chính động lực đó sẽ giúp con người tiếp tục phát triển và thích nghi trong một thế giới ngày càng công nghệ hóa.
Nữ doanh nhân Mỹ Daniela Amodei, đồng sáng lập và chủ tịch công ty trí tuệ nhân tạo Anthropic, cho biết bà thường xuyên được hỏi câu hỏi này từ đối tác và khách hàng. Là người trực tiếp chứng kiến sự phát triển của các mô hình AI như Claude, Amodei hiểu rõ những thay đổi mà công nghệ này đang mang lại cho nền kinh tế và thị trường lao động.
Để tìm hiểu sâu hơn về mối quan tâm của các bậc phụ huynh, tờ Wall Street Journal đã phỏng vấn năm chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Những người này đều là cha mẹ, có con ở nhiều độ tuổi khác nhau, từ trẻ sơ sinh đến người trưởng thành. Dù thừa nhận AI sẽ tạo ra nhiều thay đổi, họ cho rằng công nghệ này không phải là mối đe dọa tuyệt đối, bởi con người luôn có khả năng thích nghi và tìm kiếm ý nghĩa trong cuộc sống.
Manny Medina: Năng lượng và y tế sẽ là hai ngành phát triển mạnh
Manny Medina, đồng sáng lập nền tảng Paid.AI, có bốn người con ở các độ tuổi 4, 9, 19 và 26. Ông cho rằng giáo dục giống như quá trình gieo hạt: những lời khuyên của cha mẹ có thể chưa được trẻ hiểu ngay lập tức, nhưng theo thời gian, chúng sẽ dần nảy mầm thành những định hướng tư duy.Theo Medina, hai lĩnh vực có tiềm năng phát triển mạnh trong tương lai gần là năng lượng và chăm sóc sức khỏe. Ông thường khuyến khích các con cân nhắc những ngành này khi lựa chọn nghề nghiệp.
Ông đặc biệt nhấn mạnh vai trò của năng lượng hạt nhân trong tương lai. Con trai lớn của ông hiện đang làm việc tại TerraPower, công ty năng lượng hạt nhân do Bill Gates sáng lập. Trong khi đó, con trai thứ hai của ông quyết định theo đuổi ngành y học hạt nhân, một lĩnh vực sử dụng đồng vị phóng xạ để điều trị ung thư.
Bên cạnh đó, Medina cũng cho rằng những công việc giúp giải quyết các vấn đề xã hội – như hỗ trợ người nghèo, bảo vệ môi trường hoặc cải thiện hệ thống y tế – sẽ trở nên ngày càng quan trọng. Theo ông, việc lựa chọn nghề nghiệp nên dựa trên ba yếu tố: đam mê, năng lực cá nhân và khả năng tạo ra giá trị cho xã hội.
Caroline Hanke: Kỹ năng mềm và tư duy logic là chìa khóa
Caroline Hanke, Trưởng bộ phận Phát triển Tổ chức và Sức khỏe Toàn cầu tại SAP, cho rằng sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ khiến nhiều kỹ năng chuyên môn hiện tại có thể trở nên lỗi thời chỉ trong vài năm.Theo bà, điều quan trọng nhất mà trẻ em cần phát triển là khả năng thích ứng linh hoạt và tư duy cởi mở. Những kỹ năng mềm như tư duy phản biện, khả năng thích nghi và nhận thức về đạo đức sẽ trở nên đặc biệt quan trọng trong thời đại AI.
Bà cũng khuyến khích sinh viên theo đuổi những ngành học có nền tảng toán học và tư duy logic, bởi các kỹ năng này sẽ đóng vai trò quan trọng trong nhiều lĩnh vực công việc trong tương lai.
Ethan Mollick: Nền tảng kiến thức rộng giúp tăng khả năng thích nghi
Ethan Mollick, giáo sư quản lý tại Trường Wharton (Đại học Pennsylvania), cho rằng trong thời đại AI, những công việc mang tính đa ngành sẽ có nhiều lợi thế hơn.Theo ông, những ngành nghề như y học hay luật yêu cầu người lao động phải kết hợp nhiều kỹ năng khác nhau, từ chuyên môn, giao tiếp, quản lý đến nghiên cứu. AI có thể hỗ trợ con người trong nhiều nhiệm vụ, nhưng vẫn cần con người điều phối, đánh giá và ra quyết định.
Mollick cho rằng một nền tảng giáo dục đại cương vững chắc sẽ giúp người trẻ có nhiều lựa chọn nghề nghiệp hơn và tăng khả năng thích ứng với những thay đổi khó lường của thị trường lao động.
Jaime Teevan: Khả năng “siêu nhận thức” sẽ ngày càng quan trọng
Jaime Teevan, nhà khoa học trưởng của Microsoft, cho rằng trẻ em ngày nay có lợi thế hơn người lớn trong việc thích nghi với AI vì chúng không bị ràng buộc bởi những tư duy cũ.Theo bà, một kỹ năng quan trọng trong tương lai là siêu nhận thức – khả năng hiểu và đánh giá cách bản thân suy nghĩ, bao gồm tư duy phản biện, tinh thần thử nghiệm, sự linh hoạt và khả năng đặt câu hỏi.
Teevan cũng nhấn mạnh rằng dù AI có thể hỗ trợ con người trong nhiều công việc, trách nhiệm cuối cùng vẫn thuộc về con người. Những ngành nghề như luật hoặc kế toán vẫn đòi hỏi con người chịu trách nhiệm về quyết định và hậu quả của mình.
Daniela Amodei: Tính nhân văn và khả năng kết nối vẫn là điều không thể thay thế
Theo Daniela Amodei, khi AI ngày càng phát triển, những phẩm chất mang tính nhân văn sẽ trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Bà tin rằng khả năng đồng cảm, xây dựng mối quan hệ và kết nối với người khác là những điều mà máy móc không thể thay thế.Amodei khuyến khích trẻ em tham gia nhiều hoạt động xã hội, trải nghiệm những môi trường khác nhau và xây dựng các mối quan hệ cá nhân. Theo bà, con người luôn tìm kiếm sự đồng hành và kết nối với những người khác, chứ không phải với máy móc.
Bà cũng tin tưởng rằng dù AI có thể vượt trội trong nhiều lĩnh vực, khát vọng sáng tạo và tìm kiếm ý nghĩa của con người sẽ không bao giờ biến mất. Chính động lực đó sẽ giúp con người tiếp tục phát triển và thích nghi trong một thế giới ngày càng công nghệ hóa.