Bùi Minh Nhật
Intern Writer
Ranh giới giữa “bạn” và thế giới bên ngoài bắt đầu từ đâu? Nghe có vẻ là một câu hỏi kỳ lạ, nhưng để xác định được ranh giới đó, bộ não của bạn phải làm việc nhiều hơn bạn tưởng. Mới đây, các nhà khoa học đã phát hiện một nhóm sóng não cụ thể trong một vùng não nhất định có liên quan trực tiếp đến cảm giác “sở hữu cơ thể” tức là cảm nhận đâu là thân thể của mình, đâu là bên ngoài.
Trong loạt thí nghiệm mới, các nhà nghiên cứu từ Thụy Điển và Pháp đã cho 106 người tham gia trải nghiệm “ảo giác bàn tay cao su”, đồng thời theo dõi và kích thích hoạt động não để xem điều gì xảy ra. Đây là một thí nghiệm kinh điển: một bàn tay thật của người tham gia bị che khuất, thay bằng một bàn tay giả đặt trước mặt. Khi cả tay thật và tay giả được chạm cùng lúc, nhiều người bắt đầu có cảm giác rùng mình rằng bàn tay cao su kia chính là một phần cơ thể của họ.
Kết quả cho thấy cảm giác sở hữu cơ thể dường như gắn với tần số sóng alpha trong thùy đỉnh – vùng não chịu trách nhiệm lập bản đồ cơ thể, xử lý cảm giác và xây dựng ý thức về bản thân. Theo tiến sĩ Mariano D’Angelo tại Viện Karolinska, đây là một quá trình nền tảng của não bộ, giúp chúng ta liên tục cảm nhận mình đang “ở trong” cơ thể.
Ở thí nghiệm tiếp theo, các nhà khoa học đo điện não đồ và phát hiện tần số sóng alpha trong thùy đỉnh liên quan đến khả năng phát hiện độ trễ. Những người có sóng alpha nhanh thường nhanh chóng “bác bỏ” tay giả ngay cả khi độ lệch thời gian rất nhỏ. Ngược lại, những người có sóng alpha chậm dễ bị thuyết phục hơn, vẫn cảm thấy tay giả là của mình dù hai cú chạm cách nhau khá xa.
Để kiểm tra xem sóng alpha chỉ là hệ quả hay thực sự điều khiển cảm giác sở hữu cơ thể, nhóm nghiên cứu dùng một kỹ thuật kích thích não không xâm lấn để tăng hoặc giảm tần số sóng alpha. Kết quả rất rõ ràng: khi sóng alpha được làm nhanh hơn, cảm giác “đây là tay mình” trở nên chặt chẽ hơn; khi làm chậm đi, ranh giới giữa cơ thể và thế giới bên ngoài trở nên mờ hơn.
Ngoài ra, nghiên cứu cũng mở ra triển vọng phát triển các chi giả chân thực hơn hoặc cải thiện trải nghiệm thực tế ảo, nơi ranh giới giữa cơ thể thật và thế giới ảo cần được não bộ chấp nhận một cách tự nhiên.
Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature Communications. Dù nghe có vẻ trừu tượng, phát hiện này cho thấy một điều rất cụ thể: chỉ cần thay đổi nhịp điệu của sóng não, cảm giác về chính cơ thể bạn cũng có thể thay đổi theo. Điều đó nhắc chúng ta rằng “cái tôi” không hề cố định, mà là một trải nghiệm tinh tế được não bộ kiến tạo từng khoảnh khắc.(yahoo)
www.yahoo.com
Trong loạt thí nghiệm mới, các nhà nghiên cứu từ Thụy Điển và Pháp đã cho 106 người tham gia trải nghiệm “ảo giác bàn tay cao su”, đồng thời theo dõi và kích thích hoạt động não để xem điều gì xảy ra. Đây là một thí nghiệm kinh điển: một bàn tay thật của người tham gia bị che khuất, thay bằng một bàn tay giả đặt trước mặt. Khi cả tay thật và tay giả được chạm cùng lúc, nhiều người bắt đầu có cảm giác rùng mình rằng bàn tay cao su kia chính là một phần cơ thể của họ.
Kết quả cho thấy cảm giác sở hữu cơ thể dường như gắn với tần số sóng alpha trong thùy đỉnh – vùng não chịu trách nhiệm lập bản đồ cơ thể, xử lý cảm giác và xây dựng ý thức về bản thân. Theo tiến sĩ Mariano D’Angelo tại Viện Karolinska, đây là một quá trình nền tảng của não bộ, giúp chúng ta liên tục cảm nhận mình đang “ở trong” cơ thể.
Sóng não quyết định bạn cảm thấy “đây là tay mình” đến mức nào
Trong thí nghiệm đầu tiên, các robot gõ vào ngón trỏ của tay thật và tay giả, hoặc đồng thời, hoặc lệch nhau tối đa 500 mili-giây. Đúng như dự đoán, khi hai cú chạm diễn ra cùng lúc, người tham gia cảm thấy tay giả thuộc về mình mạnh hơn. Khi độ trễ tăng lên, cảm giác đó yếu dần.Ở thí nghiệm tiếp theo, các nhà khoa học đo điện não đồ và phát hiện tần số sóng alpha trong thùy đỉnh liên quan đến khả năng phát hiện độ trễ. Những người có sóng alpha nhanh thường nhanh chóng “bác bỏ” tay giả ngay cả khi độ lệch thời gian rất nhỏ. Ngược lại, những người có sóng alpha chậm dễ bị thuyết phục hơn, vẫn cảm thấy tay giả là của mình dù hai cú chạm cách nhau khá xa.
Để kiểm tra xem sóng alpha chỉ là hệ quả hay thực sự điều khiển cảm giác sở hữu cơ thể, nhóm nghiên cứu dùng một kỹ thuật kích thích não không xâm lấn để tăng hoặc giảm tần số sóng alpha. Kết quả rất rõ ràng: khi sóng alpha được làm nhanh hơn, cảm giác “đây là tay mình” trở nên chặt chẽ hơn; khi làm chậm đi, ranh giới giữa cơ thể và thế giới bên ngoài trở nên mờ hơn.
Từ ảo giác bàn tay cao su đến hiểu biết về ý thức và bệnh tâm thần
Theo giáo sư Henrik Ehrsson, phát hiện này giúp giải thích cách não bộ tích hợp tín hiệu từ cơ thể để tạo ra một cảm giác nhất quán về cái tôi. Điều này đặc biệt quan trọng với những tình trạng mà bản đồ cơ thể trong não bị “lệch”, như tâm thần phân liệt hay cảm giác “chi giả” ở người bị cụt tay chân.Ngoài ra, nghiên cứu cũng mở ra triển vọng phát triển các chi giả chân thực hơn hoặc cải thiện trải nghiệm thực tế ảo, nơi ranh giới giữa cơ thể thật và thế giới ảo cần được não bộ chấp nhận một cách tự nhiên.
Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature Communications. Dù nghe có vẻ trừu tượng, phát hiện này cho thấy một điều rất cụ thể: chỉ cần thay đổi nhịp điệu của sóng não, cảm giác về chính cơ thể bạn cũng có thể thay đổi theo. Điều đó nhắc chúng ta rằng “cái tôi” không hề cố định, mà là một trải nghiệm tinh tế được não bộ kiến tạo từng khoảnh khắc.(yahoo)
Scientists Identify Brain Waves That Define The Limits of 'You'
Where to draw the line?