“Biết dùng AI” không chỉ là biết gõ prompt !

[Quang Trương]

Trẻ em nên học gì trước: viết hay nhìn?

Trong thời đại mà chỉ cần gõ vài chữ là AI có thể viết hộ, vẽ hộ, vậy kỹ năng nào mới thực sự quan trọng với thế hệ trẻ khả năng diễn đạt bằng chữ, hay khả năng nhìn và hiểu mọi thứ xung quanh?

Từ viết chữ sang “đọc” hình ảnh​

Ngày xưa, trẻ em học viết bằng cách vẽ những nét nguệch ngoạc trên giấy. Đó là nền tảng để hình thành ngôn ngữ. Nhưng ngày nay, chúng còn học cách diễn đạt bằng hình ảnh: chụp ảnh, dùng biểu tượng, kể chuyện bằng meme.

Và rồi AI xuất hiện, phá vỡ luôn cả khái niệm “hình ảnh là sự thật”. Một bức ảnh không còn là bằng chứng. Nó có thể đẹp hoàn hảo nhưng chưa từng tồn tại. Vậy nên, dạy trẻ viết thôi chưa đủ chúng ta phải dạy chúng cách nhìn và nghi ngờ những gì mình thấy.

“Biết dùng AI” không chỉ là biết gõ prompt​

Một trong những kỹ năng đầu tiên của thế hệ AI không phải là lập trình, mà là chọn đúng công cụ.

• Có công cụ miễn phí, có công cụ mất phí (nhiều cái chỉ từ vài trăm nghìn đồng mỗi tháng).
• Có công cụ dùng dữ liệu vi phạm bản quyền, có công cụ dùng dữ liệu được cấp phép.
• Có công cụ chỉ hiểu chữ, có công cụ hiểu cả hình, video, file PDF.

Sau khi chọn được công cụ, kỹ năng tiếp theo là ra lệnh cho AI hiểu mình muốn gì. Viết “con mèo” thì chỉ ra mèo generic quốc tế. Nhưng viết “mèo mướp ngồi trên mái tôn giữa trưa nắng Sài Gòn” tự nhiên hình ảnh có hồn hơn hẳn.

Cũng giống viết văn, prompt AI cũng cần cụ thể, có bối cảnh, có cảm xúc.

Kỹ năng quan trọng nhất: tò mò nhưng không cả tin​

AI đang tiến đến chỗ cho phép bạn tạo chữ, ảnh, âm thanh, video chỉ trong một nơi. Nghĩa là bạn sẽ không còn “xem ảnh” mà chỉ còn “xem kết quả của thuật toán”.
Vậy nên, người dùng AI thông minh phải luôn tự hỏi:

• Mình muốn người khác hiểu điều gì từ nội dung này?
• Có nên để AI tạo ra nó không?
• Nếu AI trả về một kết quả, mình có tin ngay không hay phải kiểm tra lại?

Đây không chỉ là kỹ năng công nghệ. Đây là kỹ năng sống.

Và nếu Việt Nam bắt đầu dạy học sinh điều này sớm không phải cách viết để đạt điểm 10, mà cách nhìn và hiểu thế giới một cách tỉnh táo thì thế hệ tiếp theo sẽ không bị AI dẫn dắt, mà biết cách dẫn dắt AI.
Nguồn: theconversation