Dũng Đỗ
Topaz
Cục diện công nghệ toàn cầu đang chứng kiến một cuộc xáo trộn lớn khi Trung Quốc đang âm thầm vươn lên mạnh mẽ, phả hơi nóng trực tiếp vào các cường quốc công nghệ truyền thống. Theo bản dự thảo Kết quả Đánh giá Trình độ Công nghệ năm 2024 do Bộ Khoa học và Công nghệ Thông tin (ICT) Hàn Quốc vừa công bố, khoảng cách công nghệ giữa Bắc Kinh và Seoul đang bị nới rộng một cách đáng báo động. Chỉ trong vòng hai năm ngắn ngủi, Hàn Quốc đã đánh mất lợi thế vô cùng lớn, hiện chỉ còn dẫn trước Trung Quốc ở 6 lĩnh vực trong tổng số 50 công nghệ chiến lược quốc gia, sụt giảm nghiêm trọng so với con số 17 lĩnh vực của kỳ đánh giá năm 2022.
Cú bứt phá ngoạn mục rút ngắn khoảng cách toàn cầu
Khi đặt Mỹ làm hệ quy chiếu tuyệt đối với mốc 100%, bức tranh tổng thể về 50 công nghệ chiến lược quốc gia cho thấy một sự dịch chuyển đáng kinh ngạc. Trình độ công nghệ của Trung Quốc đã bứt tốc lên mức 91,3%, chính thức vượt mặt Liên minh châu Âu (EU) ở mức 90,5%. Xếp ở các vị trí tiếp theo lần lượt là Nhật Bản với 84,9% và Hàn Quốc ngậm ngùi đứng cuối bảng với 82,7%. Khoảng cách trung bình của Hàn Quốc so với cường quốc số một là Mỹ hiện đang ở mức 2,6 năm, đồng nghĩa với việc họ đang tụt hậu so với Trung Quốc khoảng 1,2 năm.
Sự bứt phá của Trung Quốc càng thể hiện rõ nét khi so sánh với tốc độ phát triển của chính Hàn Quốc. Nếu như từ năm 2022 đến nay, Seoul chỉ thu hẹp được 0,4 năm khoảng cách với Washington (từ 3 năm xuống 2,6 năm), thì Bắc Kinh đã có một cú nước rút thần tốc, rút ngắn thành công tới 0,8 năm trong cùng kỳ. Sự thay đổi thứ hạng này là một cú sốc lớn nếu nhìn lại dữ liệu năm 2022, thời điểm EU vẫn đứng thứ hai và Trung Quốc xếp thứ ba. Trong khi cả Hàn Quốc và Trung Quốc đều duy trì được đà tăng trưởng bền vững, thì Nhật Bản đã cho thấy dấu hiệu chững lại từ năm 2016, và tương tự là đà tăng trưởng của EU cũng chững lại tính từ năm 2020.
Đảo chiều vị thế ở các lĩnh vực mũi nhọn
Nỗi lo ngại lớn nhất của Hàn Quốc nằm ở sự thất thế trong chính những lĩnh vực mà họ từng tự hào thống trị. Điển hình nhất là công nghệ pin thứ cấp. Vào năm 2022, Hàn Quốc là quốc gia duy nhất dẫn đầu thế giới trong mảng này, bỏ xa các đối thủ tới 0,9 năm. Tuy nhiên, cục diện năm 2024 dự báo Trung Quốc sẽ chính thức vươn lên soán ngôi vương, đẩy Hàn Quốc lùi lại phía sau với khoảng cách 0,2 năm.
Không dừng lại ở đó, cường quốc tỷ dân cũng đã vượt qua Hàn Quốc ở hai mảng công nghiệp sống còn là chất bán dẫn và màn hình hiển thị, thiết lập khoảng cách an toàn lên tới 0,7 năm. Ở các lĩnh vực đòi hỏi hàm lượng chất xám cực cao như điện hạt nhân thế hệ mới và công nghệ sinh học tiên tiến – nơi hai quốc gia từng ở thế giằng co ngang bằng – Bắc Kinh hiện tại cũng đã bứt lên dẫn trước.
Đặc biệt trong lĩnh vực Trí tuệ nhân tạo (AI), sự chênh lệch càng trở nên rõ rệt. Hàn Quốc hiện chỉ đạt 80,6% so với trình độ của Mỹ, tụt hậu khoảng 2,1 năm. Trong khi đó, năng lực AI của Trung Quốc đã bám sát nút, chỉ còn kém cường quốc số một thế giới vỏn vẹn 7%. Các chuyên gia thực hiện báo cáo nhấn mạnh rằng, khi chu kỳ đổi mới công nghệ ngày càng bị rút ngắn một cách chóng mặt, cục diện quyền lực giữa các cường quốc cũng đang bị vẽ lại với một tốc độ không tưởng.
Đánh giá thực tế và tầm nhìn chiến lược
Bản báo cáo toàn diện này được hình thành từ một phương pháp luận vô cùng chặt chẽ. Kết quả là sự tổng hòa giữa phân tích định lượng dựa trên số lượng bài báo khoa học và bằng sáng chế của 136 công nghệ cốt lõi thuộc 11 lĩnh vực, kết hợp cùng đánh giá định tính chuyên sâu từ hơn 1.000 chuyên gia hàng đầu. Xét trên toàn bộ 136 công nghệ này, vị trí độc tôn vẫn thuộc về Mỹ, theo sau là EU, Trung Quốc và Nhật Bản.
Mặc dù có một số ý kiến chuyên môn cho rằng bộ chỉ số đánh giá này phản ánh trình độ nghiên cứu học thuật nhiều hơn là trực tiếp đo lường năng lực cạnh tranh công nghiệp hay mức độ thương mại hóa thực tế trên thị trường, thông điệp cốt lõi vẫn không thể bị xem nhẹ. Bộ Khoa học và Công nghệ Thông tin Hàn Quốc đã gửi đi một lời cảnh báo đanh thép trong báo cáo của mình: Việc bảo đảm làm chủ các công nghệ chiến lược chính là trụ cột sống còn của an ninh quốc gia và năng lực cạnh tranh công nghiệp, đòi hỏi Seoul phải có những hành động quyết liệt và thần tốc để thu hẹp khoảng cách đang ngày một nới rộng này.
Cú bứt phá ngoạn mục rút ngắn khoảng cách toàn cầu
Khi đặt Mỹ làm hệ quy chiếu tuyệt đối với mốc 100%, bức tranh tổng thể về 50 công nghệ chiến lược quốc gia cho thấy một sự dịch chuyển đáng kinh ngạc. Trình độ công nghệ của Trung Quốc đã bứt tốc lên mức 91,3%, chính thức vượt mặt Liên minh châu Âu (EU) ở mức 90,5%. Xếp ở các vị trí tiếp theo lần lượt là Nhật Bản với 84,9% và Hàn Quốc ngậm ngùi đứng cuối bảng với 82,7%. Khoảng cách trung bình của Hàn Quốc so với cường quốc số một là Mỹ hiện đang ở mức 2,6 năm, đồng nghĩa với việc họ đang tụt hậu so với Trung Quốc khoảng 1,2 năm.
Sự bứt phá của Trung Quốc càng thể hiện rõ nét khi so sánh với tốc độ phát triển của chính Hàn Quốc. Nếu như từ năm 2022 đến nay, Seoul chỉ thu hẹp được 0,4 năm khoảng cách với Washington (từ 3 năm xuống 2,6 năm), thì Bắc Kinh đã có một cú nước rút thần tốc, rút ngắn thành công tới 0,8 năm trong cùng kỳ. Sự thay đổi thứ hạng này là một cú sốc lớn nếu nhìn lại dữ liệu năm 2022, thời điểm EU vẫn đứng thứ hai và Trung Quốc xếp thứ ba. Trong khi cả Hàn Quốc và Trung Quốc đều duy trì được đà tăng trưởng bền vững, thì Nhật Bản đã cho thấy dấu hiệu chững lại từ năm 2016, và tương tự là đà tăng trưởng của EU cũng chững lại tính từ năm 2020.
Đảo chiều vị thế ở các lĩnh vực mũi nhọn
Nỗi lo ngại lớn nhất của Hàn Quốc nằm ở sự thất thế trong chính những lĩnh vực mà họ từng tự hào thống trị. Điển hình nhất là công nghệ pin thứ cấp. Vào năm 2022, Hàn Quốc là quốc gia duy nhất dẫn đầu thế giới trong mảng này, bỏ xa các đối thủ tới 0,9 năm. Tuy nhiên, cục diện năm 2024 dự báo Trung Quốc sẽ chính thức vươn lên soán ngôi vương, đẩy Hàn Quốc lùi lại phía sau với khoảng cách 0,2 năm.
Không dừng lại ở đó, cường quốc tỷ dân cũng đã vượt qua Hàn Quốc ở hai mảng công nghiệp sống còn là chất bán dẫn và màn hình hiển thị, thiết lập khoảng cách an toàn lên tới 0,7 năm. Ở các lĩnh vực đòi hỏi hàm lượng chất xám cực cao như điện hạt nhân thế hệ mới và công nghệ sinh học tiên tiến – nơi hai quốc gia từng ở thế giằng co ngang bằng – Bắc Kinh hiện tại cũng đã bứt lên dẫn trước.
Đặc biệt trong lĩnh vực Trí tuệ nhân tạo (AI), sự chênh lệch càng trở nên rõ rệt. Hàn Quốc hiện chỉ đạt 80,6% so với trình độ của Mỹ, tụt hậu khoảng 2,1 năm. Trong khi đó, năng lực AI của Trung Quốc đã bám sát nút, chỉ còn kém cường quốc số một thế giới vỏn vẹn 7%. Các chuyên gia thực hiện báo cáo nhấn mạnh rằng, khi chu kỳ đổi mới công nghệ ngày càng bị rút ngắn một cách chóng mặt, cục diện quyền lực giữa các cường quốc cũng đang bị vẽ lại với một tốc độ không tưởng.
Đánh giá thực tế và tầm nhìn chiến lược
Bản báo cáo toàn diện này được hình thành từ một phương pháp luận vô cùng chặt chẽ. Kết quả là sự tổng hòa giữa phân tích định lượng dựa trên số lượng bài báo khoa học và bằng sáng chế của 136 công nghệ cốt lõi thuộc 11 lĩnh vực, kết hợp cùng đánh giá định tính chuyên sâu từ hơn 1.000 chuyên gia hàng đầu. Xét trên toàn bộ 136 công nghệ này, vị trí độc tôn vẫn thuộc về Mỹ, theo sau là EU, Trung Quốc và Nhật Bản.
Mặc dù có một số ý kiến chuyên môn cho rằng bộ chỉ số đánh giá này phản ánh trình độ nghiên cứu học thuật nhiều hơn là trực tiếp đo lường năng lực cạnh tranh công nghiệp hay mức độ thương mại hóa thực tế trên thị trường, thông điệp cốt lõi vẫn không thể bị xem nhẹ. Bộ Khoa học và Công nghệ Thông tin Hàn Quốc đã gửi đi một lời cảnh báo đanh thép trong báo cáo của mình: Việc bảo đảm làm chủ các công nghệ chiến lược chính là trụ cột sống còn của an ninh quốc gia và năng lực cạnh tranh công nghiệp, đòi hỏi Seoul phải có những hành động quyết liệt và thần tốc để thu hẹp khoảng cách đang ngày một nới rộng này.