Ai xứng đáng dẫn dắt chiến lược AI quốc gia? Ta có "dám" làm như Hàn Quốc?

[Nhung Phan]

Nếu bạn nghĩ chính trị chỉ toàn những quyết định rườm rà và thiếu chuyên môn, thì Hàn Quốc vừa cho thấy một ví dụ hoàn toàn khác: đưa chuyên gia đầu ngành AI - ông Bae Kyung-hoon, hiện là Chủ tịch LG AI Research - vào vị trí Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ thông tin. Đây không chỉ là một quyết định nhân sự, mà là dấu hiệu cho thấy quốc gia này đang “chơi lớn” để chen chân vào top 3 cường quốc AI trên thế giới.

Cách đây không lâu, Tổng thống Lee Jae Myung cũng đã bổ nhiệm ông Ha Jung-woo, người đứng đầu Trung tâm Đổi mới AI của Naver, vào vị trí mới lập ra: Thư ký cấp cao phụ trách AI và hoạch định tương lai. Cả hai gương mặt này đều xuất thân từ các tập đoàn công nghệ lớn nhất Hàn Quốc, mang theo kinh nghiệm thực chiến thay vì lý thuyết hành chính.

Theo Chánh văn phòng tổng thống Kang Hoon-sik, chính phủ kỳ vọng bộ đôi này sẽ kết hợp để thúc đẩy năng lực cạnh tranh AI của Hàn Quốc. Mục tiêu rất rõ: không chỉ theo kịp mà còn muốn vươn lên dẫn đầu. Tổng thống Lee đã tuyên bố kế hoạch đầu tư hơn 100 nghìn tỷ won (tức khoảng 1,8 triệu tỷ đồng) vào ngành công nghiệp AI, phối hợp giữa khu vực công và tư nhân.

Điều đáng chú ý ở đây là sự thay đổi tư duy: thay vì để công chức hay “người ngoài ngành” điều hành, Hàn Quốc đang đặt niềm tin vào chính những người đã lăn lộn trong lĩnh vực này. Ông Hwang Yong-sik, giáo sư tại Đại học Sejong, nhận xét rằng không thể chỉ dựa vào khu vực công trong việc phát triển AI - sự phối hợp với khối tư nhân là điều tất yếu nếu muốn tạo ra bước nhảy vọt.

Từ start-up đến tập đoàn lớn: ông Bae không phải dân làm màu​

Hồ sơ của ông Bae có thể khiến nhiều người bất ngờ. Ông từng làm việc ở Samsung, SK Telecom, rồi đến LG, phụ trách hàng loạt dự án về công nghệ tương lai và trí tuệ nhân tạo. Năm 2020, ông trở thành chủ tịch sáng lập của LG AI Research - một tổ chức nghiên cứu AI chuyên sâu. Dưới sự dẫn dắt của ông, LG AI phát triển mô hình ngôn ngữ quy mô lớn Exaone, thương mại hóa vào năm 2023, và mới đây đã công bố phiên bản mã nguồn mở thứ ba cùng mô hình AI can thiệp đầu tiên tại Hàn Quốc – Exaone Deep.

Không chỉ hoạt động trong doanh nghiệp, ông còn là cố vấn cho chính phủ về các vấn đề AI, từ quản trị đến quyền riêng tư. Giáo sư Choi Byung-ho tại Đại học Korea đánh giá, ở Hàn Quốc hiện nay chỉ có vài người có khả năng “xử lý toàn bộ chuỗi phát triển của một mô hình AI tiên phong”, và Bae là một trong số đó. Quan điểm của ông Choi cũng rất thẳng thắn: “Chúng ta đang chạy đua với thời gian. Không thể giao vai trò quan trọng này cho những người làm quản lý chung chung.”

Không có hạ tầng, không có AI​

Nếu quốc gia nào cũng đang mơ về AI "cây nhà lá vườn", thì bài toán thực sự nằm ở hạ tầng. Theo các chuyên gia, Hàn Quốc vẫn thiếu trung tâm dữ liệu, hệ thống năng lượng đủ mạnh, siêu máy tính, GPU, phần mềm, dữ liệu – tất cả đều là nền móng bắt buộc để đào tạo và vận hành các mô hình AI hiện đại.

Ngay trong một phiên điều trần tại Quốc hội, ông Bae từng cảnh báo: nếu không phát triển mô hình AI nền tảng của riêng mình, chẳng khác nào tự từ bỏ tài sản chiến lược quốc gia. Ông nhấn mạnh cần có chiến lược cụ thể và cấp thiết để đảm bảo chủ quyền công nghệ.

Sắp tới, nếu được Quốc hội thông qua, ông Bae sẽ phụ trách chính sách khoa học và hạ tầng số quốc gia. Ông và Ha sẽ phối hợp để xây dựng chiến lược AI quốc gia, từ lập kế hoạch tới triển khai thực tế, với cùng một niềm tin: AI của Hàn Quốc phải được phát triển từ hạ tầng, dữ liệu và con người trong nước.

Câu hỏi còn bỏ ngỏ: Việt Nam có dám chọn “người thật việc thật” như thế không? (koreaherald)