AI đang khát thứ gì hơn cả dữ liệu và vì sao điều đó khiến chính phủ lo lắng?

[Trương Quang]

Liệu trí tuệ nhân tạo có đang “uống cạn” nguồn điện của chúng ta, và lưới điện có chịu nổi cơn khát năng lượng này không?

Khi AI trở thành “kẻ nghiện điện” của thế giới​

Những trung tâm dữ liệu nơi huấn luyện và vận hành các mô hình AI khổng lồ đang ngốn lượng điện nhiều đến mức khiến cả hệ thống năng lượng toàn cầu phải “thở dốc”. Tại Anh, chỉ trong chưa đầy một thập kỷ, điện năng tiêu thụ của các trung tâm dữ liệu dự kiến tăng gấp sáu lần, chiếm tới gần một phần ba tổng điện năng quốc gia.

Điều đáng nói là hệ thống điện hiện nay vốn được xây dựng cho một thời đại khác, nơi nhu cầu ổn định và dễ dự đoán hơn nhiều so với những đợt “tăng vọt” thất thường mà AI tạo ra. Một rack máy chủ AI có thể tiêu thụ tới 120 kW điện, gấp hơn mười lần một rack thông thường, khiến lưới điện phải chịu những cú sốc năng lượng đột ngột.

Trước tình hình đó, Hội đồng Năng lượng AI gồm các tập đoàn công nghệ, công ty năng lượng và cơ quan quản lý Anh đã được thành lập để tìm lời giải: Làm thế nào để nuôi dưỡng tương lai AI mà không khiến hệ thống điện quốc gia sụp đổ?

Nâng cấp lưới điện lớn canh bạc 58 tỷ bảng cho kỷ nguyên AI​

Chính phủ Anh đang đầu tư mạnh mẽ để đối phó thách thức này. Chương trình nâng cấp lưới điện lớn trị giá 58 tỷ bảng Anh (hơn 1.880 nghìn tỷ VNĐ) được kỳ vọng sẽ mở rộng hệ thống điện trong một “thế hệ duy nhất”, bao gồm cả tuyến “xa lộ điện” chạy xuyên Bắc Nam và mạng lưới điện gió ngoài khơi.

Bên cạnh đó, London cũng cam kết chi 2 tỷ bảng (hơn 65 nghìn tỷ VNĐ) cho “Kế hoạch Hành động Cơ hội AI” đưa công nghệ này vào trường học, bệnh viện và doanh nghiệp. Nhưng Bộ trưởng Khoa học & Công nghệ Peter Kyle nhấn mạnh, sự phát triển này chỉ có ý nghĩa khi được nuôi dưỡng bằng nguồn năng lượng “bền vững và có trách nhiệm”.

Vấn đề là: năng lượng tái tạo dù dồi dào, nhưng kết nối chúng vào lưới điện lại cực kỳ chậm chạp. Hơn 600 dự án trị giá hàng tỷ USD đang bị mắc kẹt, có dự án phải chờ tới 15 năm mới được cấp phép đấu nối.

Chính phủ vì thế đang xem xét đưa trung tâm dữ liệu vào danh mục “hạ tầng quốc gia quan trọng” và lập “Khu vực Tăng trưởng AI” để rút ngắn thời gian phê duyệt và kết nối điện.

Khi AI vừa là “vấn đề” vừa là “giải pháp”​

Ngành trung tâm dữ liệu đang bắt đầu thay đổi cách tiếp cận: thay vì chỉ tiêu thụ, họ đang học cách “trả lại” cho hệ thống. Nhiều công ty đầu tư vào năng lượng tái tạo tại chỗ hoặc tham gia chương trình “phản ứng phía cầu”, tạm dừng các tác vụ AI không khẩn cấp khi lưới điện quá tải, và hoạt động trở lại khi nguồn điện xanh dồi dào.

Thậm chí, AI vốn là nguyên nhân của bài toán năng lượng cũng có thể trở thành lời giải. Những thuật toán phức tạp có thể giúp lưới điện thông minh hơn, dự đoán nhu cầu và phân phối điện tối ưu theo thời gian thực.

Tương lai đã rõ hướng: để nuôi dưỡng kỷ nguyên AI, chúng ta phải tái thiết toàn bộ hạ tầng năng lượng. Vương quốc Anh đang làm điều đó, với một tầm nhìn đầy tham vọng. Nhưng thành công sẽ phụ thuộc vào tốc độ liệu họ có thể triển khai đủ nhanh trước khi AI tiếp tục “uống” nhiều hơn không?
Nguồn: Artificialintelligence