AI đang cướp việc làm hay tạo cơ hội mới? Câu trả lời không đơn giản như bạn nghĩ

[Nguyễn Hoàng]

Trí tuệ nhân tạo (AI) không còn là điều xa lạ, mà đang từng bước tái cấu trúc lại thị trường lao động, đặc biệt là nhóm công việc văn phòng cấp thấp – thường được gọi là “email job”. Từ các tập đoàn lớn đến doanh nghiệp công nghệ, một làn sóng thay đổi đang diễn ra mạnh mẽ.

Khi AI không còn là câu hỏi, mà là hành động​

Tập đoàn bán lẻ Ocado đã cắt giảm 500 nhân sự chỉ trong năm nay. Lý do? Robot và AI giờ đây chỉ mất 10 phút để xử lý 50 mặt hàng, so với 25 phút vào năm 2012. Không chỉ riêng Ocado, đã có tới 2.300 vị trí được cảnh báo sẽ bị ảnh hưởng từ năm 2023, phản ánh nỗi lo toàn cầu về việc AI tạo sinh vừa giúp tăng năng suất, vừa đe dọa việc làm truyền thống.

Theo LinkedIn, các công ty hiện không còn hỏi “AI là gì?” nữa, mà đã chủ động tích hợp AI vào quy trình làm việc. Không ít vị trí đang được tái thiết kế chứ không chỉ đơn thuần bị loại bỏ.

Những ví dụ điển hình: IBM, Klarna, Duolingo và câu chuyện lương thưởng​

IBM đã thay thế hàng trăm nhân sự bằng hệ thống AI. Klarna – công ty dịch vụ tài chính nổi tiếng – dùng AI để xử lý tới 2/3 yêu cầu từ khách hàng. Duolingo cũng cắt giảm nhân sự nhờ sự hỗ trợ từ AI. Dario Amodei – CEO của công ty AI Anthropic – dự đoán rằng trong 5 năm tới, có thể 50% công việc văn phòng cấp thấp sẽ biến mất vì AI đang vượt qua con người ở phần lớn các tác vụ trí tuệ.

Dữ liệu từ SignalFire cũng cho thấy sự sụt giảm mạnh mẽ trong tuyển dụng: 15 công ty công nghệ lớn nhất đã giảm 25% nhu cầu tuyển sinh viên mới so với năm 2023. Thậm chí, các sinh viên mới chỉ chiếm 7% tổng số nhân sự mới.

Dù vậy, không phải tất cả đều tiêu cực. Tại Schroders – một công ty tài chính – AI đang được dùng để phân tích dữ liệu, tạo báo cáo và trả lời truy vấn, nhằm tăng hiệu suất thay vì cắt giảm con người.

Còn theo báo cáo của PwC, nhân viên có kỹ năng AI nhận lương cao hơn tới 56% trong năm 2024 (so với chỉ 25% năm 2023). Không chỉ vậy, doanh thu trên mỗi nhân viên tại các ngành “tiếp xúc cao với AI” đã tăng gấp ba lần so với các ngành ít bị ảnh hưởng.

Tuy nhiên, tăng trưởng việc làm ở các ngành này đang chậm lại: chỉ còn 38%, so với 65% ở các ngành ít phụ thuộc vào AI. Điều này cho thấy tốc độ thay đổi nhanh chóng đang gây sức ép lớn, đặc biệt với người lao động trung niên hoặc làm việc ở các công ty nhỏ.

Báo cáo cũng chỉ ra rằng 66% công việc chịu ảnh hưởng bởi AI đang yêu cầu kỹ năng mới – và yêu cầu này phát sinh với tốc độ rất nhanh. Điều này dẫn đến một làn sóng “học lại từ đầu” hoặc bị bỏ lại phía sau, nhất là trong các lĩnh vực như phân tích tài chính hay chăm sóc khách hàng.

Không chỉ vậy, việc sử dụng AI cao hơn rõ rệt trong mọi khảo sát về nhóm công việc bị ảnh hưởng, tạo nên một “nền kinh tế hai tốc độ”: những công ty đầu tư mạnh vào AI thì tăng trưởng, còn những nơi không kịp thích nghi thì dễ bị tụt hậu.

Nguồn: https://songai.vn/posts/ai-dang-xoa-so-hang-loat-viec-lam-van-phong-thoi-dai-email-job-sap-cham-dut