AI có thể giúp giảm 5 tỷ tấn khí thải mỗi năm như thế nào?

[Nguyễn Hoàng]

Liệu trí tuệ nhân tạo có thể trở thành "người hùng thầm lặng" giúp nhân loại chiến thắng biến đổi khí hậu mà không phải hy sinh tiện nghi sống?
Một nghiên cứu mới từ Trường Kinh tế London (LSE) và Systemiq vừa đưa ra một viễn cảnh rất đáng hy vọng: chúng ta có thể cắt giảm lượng khí thải carbon toàn cầu đáng kể mà không cần từ bỏ cuộc sống hiện đại, và AI sẽ là đồng minh đắc lực nhất trong hành trình đó.

Điều đáng chú ý là các ứng dụng AI chỉ cần triển khai ở ba lĩnh vực chủ chốt, sản xuất điện, chăn nuôi công nghiệp (thịt, sữa) và xe cá nhân, đã có thể giúp giảm từ 3,2 đến 5,4 tỷ tấn khí thải mỗi năm vào năm 2035. Con số này vượt xa lượng khí thải do chính hệ thống AI thải ra.

Phát thải ròng bằng 0 không phải là điều "đáng sợ"​

Thay vì coi quá trình giảm phát thải là một gánh nặng, nhóm nghiên cứu đề xuất cách nhìn khác: đây là một cơ hội lớn để đổi mới, tăng trưởng và phát triển bền vững. Ba ngành nói trên hiện gây ra gần một nửa lượng khí thải toàn cầu, nên việc áp dụng AI ở đây có thể tạo ra khác biệt rõ rệt.

Chẳng hạn, chỉ cần dùng AI để tối ưu năng lượng tái tạo trong ngành điện, chúng ta có thể giảm 1,8 tỷ tấn khí thải mỗi năm. Nếu ứng dụng AI để phát triển các loại protein thực vật giống thịt, ngành thực phẩm có thể giảm thêm 0,9–3 tỷ tấn. Giao thông cá nhân cũng có thể giảm tới 0,6 tỷ tấn khí thải với trợ giúp từ AI về pin và hệ thống chia sẻ phương tiện.

5 cách mà AI đang âm thầm cứu hành tinh​

1. Làm cho hệ thống vận hành thông minh hơn
Từ mạng điện, giao thông cho tới vận hành đô thị, AI có thể phân tích, dự đoán và tối ưu hiệu suất. Ví dụ, AI của DeepMind giúp nâng giá trị năng lượng gió lên 20% bằng cách giảm phụ thuộc vào nguồn điện dự phòng.

2. Đẩy nhanh đổi mới, giảm lãng phí
Gần một nửa công nghệ để đạt mục tiêu khí thải bằng 0 vẫn đang nằm trong phòng thí nghiệm. AI có thể là chất xúc tác đột phá. DeepMind đã tạo ra GNOME, công cụ tìm ra hơn 2 triệu cấu trúc tinh thể mới, hứa hẹn cải thiện pin và năng lượng tái tạo. AI của Amazon thì đã giúp tiết kiệm hơn 3 triệu tấn vật liệu đóng gói.

3. Giúp con người ra quyết định tốt hơn
Từ chọn thực phẩm đến chọn đường đi, AI có thể gợi ý giải pháp ít phát thải nhất. Ví dụ, Google Maps đã có chức năng chọn tuyến đường tiết kiệm nhiên liệu. Hệ thống nhà thông minh như Nest cũng có thể tự điều chỉnh nhiệt độ để giảm CO2.

4. Dự đoán biến đổi khí hậu và hỗ trợ hoạch định chính sách
AI có khả năng xử lý dữ liệu thời tiết, khí hậu cực lớn. Công cụ IceNet hiện giúp dự đoán băng biển chính xác hơn, giúp các quốc gia lên kế hoạch tốt hơn trước các tác động khí hậu.

5. Bảo vệ cộng đồng trước thảm họa
Hệ thống dự báo như Flood Hub đã có mặt tại hơn 80 quốc gia, đưa ra cảnh báo lũ trước 5 ngày. Điều này giúp người dân có thời gian chuẩn bị và giảm thiểu thiệt hại.

AI giúp giảm khí thải, nhưng không thể tự thân làm điều đó​

Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu cũng cảnh báo: nếu chỉ trông chờ vào thị trường thì chưa đủ. Cần có vai trò chủ động của nhà nước—từ hỗ trợ nghiên cứu AI xanh, giảm tác động môi trường, tới đầu tư vào hạ tầng chung để cộng đồng toàn cầu đều hưởng lợi.

Câu kết từ nghiên cứu rất rõ ràng: nếu dẫn dắt đổi mới đúng hướng, AI không chỉ giúp giảm khí thải toàn cầu mà còn đặt nền móng cho một tương lai nơi con người và Trái Đất cùng phát triển bền vững. (artificialintelligence-news)