62% doanh nghiệp đã dùng AI như cộng sự, bạn đã sẵn sàng?

[Nhung Phan]

Tại sao ngày càng nhiều doanh nghiệp lại không còn chỉ dùng AI để phân tích, mà bắt đầu "giao việc" cho AI như một cộng sự biết suy nghĩ?

Báo cáo mới nhất của Nasscom chỉ ra rằng gần 62% doanh nghiệp toàn cầu đã bắt đầu thử nghiệm các hệ thống AI “tác nhân” (AI agents) – tức là loại AI không chỉ phân tích dữ liệu, mà còn chủ động thực thi công việc như một trợ lý có mục tiêu cụ thể. Điều này đánh dấu một bước tiến vượt xa giai đoạn thử nghiệm ChatGPT hay những công cụ tạo văn bản thông thường.

Trong số hơn 100 doanh nghiệp thuộc hơn 10 ngành khác nhau được khảo sát, có tới 88% đã có ngân sách riêng cho AI, và phần lớn trong đó chi hơn 15% tổng ngân sách công nghệ để phát triển AI. Tuy nhiên, điểm đặc biệt là: thay vì chỉ dùng AI để hỗ trợ phân tích, giờ đây doanh nghiệp đang dần tái thiết lại cách tổ chức công việc, đội ngũ và hạ tầng, để hợp tác cùng những “AI biết làm”.

Từ hỗ trợ đến đồng hành: AI đang được "tập sự"​

Mặc dù mức độ nhận thức về AI tạo sinh (GenAI) đã rất cao, nhưng chỉ khoảng 50% doanh nghiệp thật sự đi xa đến mức tinh chỉnh các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) để phục vụ công việc riêng. Điều này cho thấy: hầu hết vẫn đang trong giai đoạn vừa học, vừa thử.

Phần lớn các thử nghiệm hiện tại tập trung vào tự động hóa ở mức tác vụ và vẫn giữ yếu tố kiểm soát của con người, điển hình như trong bộ phận IT, tài chính nội bộ, hoặc nhân sự. Các ứng dụng hướng ra bên ngoài như chăm sóc khách hàng hiện vẫn khá hạn chế, mới chỉ có khoảng 31% doanh nghiệp sử dụng AI tác nhân trong các tình huống đó.

​

Điều này là hợp lý, bởi có tới 77% doanh nghiệp áp dụng mô hình “con người trong vòng lặp”, AI làm nhưng vẫn cần người quan sát, chỉnh sửa và can thiệp khi cần. Sự thận trọng đó phản ánh rõ nhận thức: AI hiện tại chưa thể độc lập hoàn toàn, và cần được huấn luyện, giám sát có trách nhiệm.

“AI tác nhân” sẽ giải phóng con người hay chỉ là trợ lý thông minh?​

Một điểm thú vị trong báo cáo là: chỉ 39% doanh nghiệp tin rằng AI tác nhân sẽ giúp con người rảnh tay làm việc bậc cao hơn. Thay vào đó, họ xem đây là công cụ nâng cao tốc độ ra quyết định, phản ứng nhanh với biến động thị trường và cải thiện hiệu quả vận hành. Nói cách khác, AI không thay thế mà đang “kèm cặp” con người để làm tốt hơn công việc hiện có.

Những ngành như sản xuất đang tiến nhanh hơn ngành dịch vụ, nhờ ứng dụng AI vào robot, kiểm soát chất lượng hay quy trình tự động. Song song đó, doanh nghiệp đang đầu tư mạnh cho nền tảng dữ liệu, với 68% tập trung vào quản trị dữ liệu, và 62% đang cố tích hợp dữ liệu có cấu trúc và phi cấu trúc, để AI có “nguyên liệu sạch” mà học.

Tuy nhiên, không phải mọi thứ đều suôn sẻ. Các vấn đề về quyền riêng tư, nguy cơ AI tự học không kiểm soát, và thiếu khung pháp lý thống nhất tiếp tục là rào cản lớn khiến nhiều nơi e dè.

Báo cáo của Nasscom không đơn thuần cho thấy AI đang phát triển, mà chỉ ra AI đang biến hình từ “công cụ thông minh” thành “cộng sự có khả năng hành động”. Nhưng để bước vào kỷ nguyên đó, doanh nghiệp không chỉ cần công nghệ, mà còn cần thay đổi cả tư duy về cách tổ chức công việc, kiểm soát dữ liệu và nuôi dưỡng niềm tin.

Câu hỏi cho bạn: Nếu AI tác nhân trở thành đồng nghiệp, bạn sẽ huấn luyện nó, hay bị nó thay thế? (Entrepreneur)