5 điều nên cân nhắc trước khi hỏi ý kiến AI về sức khỏe

[Hoàng Nam]

Hàng trăm triệu người đang tìm đến chatbot để hỏi về sức khỏe. Khi OpenAI giới thiệu ChatGPT Health và Anthropic mở rộng tính năng y tế cho Claude, việc AI tham gia sâu vào chăm sóc sức khỏe gần như là điều tất yếu. Nhưng trước khi chia sẻ hồ sơ bệnh án với một mô hình ngôn ngữ, bạn nên cân nhắc kỹ năm điểm sau.

• AI có thể cá nhân hóa tốt hơn Google Nếu bạn cung cấp đủ thông tin như tuổi, thuốc đang dùng, tiền sử bệnh, chatbot có thể giải thích và tóm tắt khá sát với tình trạng của bạn.

• Không dùng AI cho tình huống khẩn cấp Đau ngực, khó thở, đau đầu dữ dội hoặc dấu hiệu nguy hiểm khác thì đi khám ngay. Chatbot không thay thế được bác sĩ.

• Cân nhắc kỹ vấn đề quyền riêng tư Dữ liệu bạn tải lên chatbot không được bảo vệ theo chuẩn pháp lý y tế như trong bệnh viện. Môi trường bảo mật khác hoàn toàn.

• AI vẫn có thể sai Chatbot đôi khi tạo thông tin nghe hợp lý nhưng không chính xác. Người dùng cũng dễ hiểu nhầm hoặc cung cấp thiếu dữ kiện.

• Nên xem AI như ý kiến tham khảo Có thể so sánh câu trả lời từ nhiều chatbot để kiểm chứng, nhưng quyết định y khoa quan trọng vẫn cần chuyên gia.

Giải thích chi tiết

Trước hết, AI có thể cá nhân hóa tốt hơn tìm kiếm thông thường. Nếu được cung cấp tuổi, tiền sử bệnh, thuốc đang dùng hoặc dữ liệu từ thiết bị đeo, chatbot có thể tóm tắt kết quả xét nghiệm, giải thích thuật ngữ y khoa và giúp bạn chuẩn bị câu hỏi trước khi gặp bác sĩ. Trong nhiều trường hợp, điều này tốt hơn việc tự đọc hàng loạt trang web rời rạc.

Tuy nhiên, AI không phải bác sĩ. Nếu bạn có triệu chứng nghiêm trọng như đau ngực, khó thở, đau đầu dữ dội hoặc dấu hiệu đột quỵ, hãy tìm chăm sóc y tế ngay. Ngay cả với vấn đề nhẹ hơn, quyết định điều trị quan trọng không nên chỉ dựa vào phản hồi từ chatbot.

Quyền riêng tư là yếu tố cần đặc biệt lưu ý. Khi bạn tải hồ sơ sức khỏe lên nền tảng AI, dữ liệu đó không được bảo vệ theo cùng tiêu chuẩn pháp lý như tại bệnh viện hoặc công ty bảo hiểm theo luật HIPAA của Mỹ. Các công ty công nghệ cam kết bảo mật và không dùng dữ liệu sức khỏe để huấn luyện mô hình, nhưng môi trường pháp lý hoàn toàn khác với hệ thống y tế truyền thống.

Ngoài ra, chatbot vẫn có thể mắc lỗi. Các nghiên cứu cho thấy mô hình AI có thể xác định đúng tình trạng bệnh khi được cung cấp đầy đủ thông tin bằng văn bản, nhưng trong tương tác thực tế, người dùng thường cung cấp thiếu dữ kiện hoặc khó phân biệt đâu là thông tin chính xác, đâu là suy đoán. AI đôi khi cũng tạo ra câu trả lời nghe rất thuyết phục nhưng sai lệch.

Cuối cùng, hãy xem AI như một nguồn tham khảo bổ sung. So sánh phản hồi từ nhiều chatbot khác nhau có thể giúp bạn kiểm chứng thông tin, tương tự như xin ý kiến thứ hai từ bác sĩ khác.

AI trong y tế là một bước tiến thú vị và đầy tiềm năng. Nhưng khi liên quan đến cơ thể và tính mạng của chính mình, sự thận trọng và tư duy phản biện vẫn là “thiết bị đeo” quan trọng nhất bạn nên mang theo.