Ngọc Yến
Writer
Heli đang được nhắc đến nhiều vì xung đột tại Qatar ảnh hưởng đến nguồn cung khí đốt tự nhiên, mà heli là sản phẩm phụ của quá trình sản xuất đó. Thị trường đang lo. Nhưng thị trường đang bỏ sót một rủi ro còn nguy hiểm hơn.
Đó là brom, và câu chuyện đằng sau nó đủ để khiến cả ngành bán dẫn toàn cầu mất ngủ.
Brom liên quan gì đến chip nhớ?
Brom là nguyên liệu để sản xuất hydro bromua đạt tiêu chuẩn bán dẫn, một loại khí không thể thay thế trong quy trình sản xuất chip DRAM và bộ nhớ flash NAND. Đây là hai loại bộ nhớ nền tảng của mọi thiết bị điện tử hiện đại: điện thoại, laptop, máy chủ, thiết bị lưu trữ.
Samsung và SK Hynix, hai tên tuổi thống trị 70% thị trường DRAM toàn cầu, đang nhập đến 97,5% lượng brom từ một nguồn duy nhất: Israel.
97,5%. Gần như toàn bộ.
ICL Group, tập đoàn đa quốc gia của Israel, khai thác brom từ Biển Chết vì nơi đây có hàm lượng brom cực cao và chi phí sản xuất thấp nhất thế giới. Cơ sở chế biến của họ đặt tại Sodom, cách sa mạc Negev chưa đầy 35 km, khu vực mà Iran đã tấn công trong ba tuần qua và nằm trong tầm bắn tên lửa Iran.
Iran chưa nhắm vào cơ sở này. Nhưng chưa nhắm không có nghĩa là sẽ không nhắm.
Israel và Jordan hiện cung cấp hai phần ba sản lượng brom toàn cầu. Không có nhà cung cấp nào khác đủ năng lực lấp đầy khoảng trống nếu Israel bị gián đoạn.
Chi phí đã tăng, dù chưa có gì xảy ra
Ngay cả khi tuyến vận chuyển đi qua Địa Trung Hải thay vì Biển Đỏ, phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh cho tàu cập cảng Israel đã tăng từ 0,2% lên 1% giá trị tàu. Với một tàu chở hàng cỡ trung bình, con số đó là thêm khoảng 500.000 đô la (tương đương hơn 12 tỷ đồng) cho mỗi chuyến đi. Chi phí đó sẽ đẩy giá xuất khẩu lên, kéo theo giá thành sản phẩm tăng theo.
Ngành bộ nhớ vốn đã chứng kiến giá leo thang trong thời gian gần đây, nay lại chịu thêm áp lực từ phía này.
Các nhà sản xuất bộ nhớ sẽ phải chọn ưu tiên. Khả năng cao họ sẽ tập trung sản xuất bộ nhớ AI băng thông cao vì biên lợi nhuận lớn hơn, đồng nghĩa với việc bộ nhớ thông thường cho điện thoại, máy tính sẽ càng khan hiếm hơn.
Bộ nhớ hiện chiếm 15 đến 20% chi phí vật liệu của một chiếc smartphone tầm trung. Nếu giá bộ nhớ tăng, người tiêu dùng cuối cùng là người chịu.
Ở chiều ngược lại, ngay cả các trung tâm dữ liệu AI cũng không thoát. SK Hynix là nhà cung cấp bộ nhớ cho chip Blackwell và Rubin của Nvidia, tức là chuỗi cung ứng cho Microsoft, Amazon, Google, Meta đều chạy qua đây. Tiến độ giao chip phụ thuộc vào Hàn Quốc, mà Hàn Quốc lại phụ thuộc vào Israel, còn Israel đang nằm trong vùng xung đột.
Rủi ro có thể giảm thiểu, nhưng không thể xóa bỏ ngay
Các bên trong chuỗi cung ứng có thể tăng hàng tồn kho, ký hợp đồng kỳ hạn, tìm nguồn brom thay thế, nhưng những biện pháp này chỉ kéo dài được vài tháng. Để loại bỏ hoàn toàn rủi ro, Israel cần xây dựng cơ sở sản xuất brom mới ở khu vực khác, và điều đó thường mất vài năm.
Điều đáng lo nhất: thị trường vẫn chưa định giá đúng rủi ro này vào các tài sản liên quan.
Chip AI không chỉ phụ thuộc vào lithography hay địa chính trị Mỹ Trung. Đôi khi, nó phụ thuộc vào một hồ nước mặn ở Trung Đông và một nhà máy cách chiến trường 35 km.
Đó là brom, và câu chuyện đằng sau nó đủ để khiến cả ngành bán dẫn toàn cầu mất ngủ.
Brom liên quan gì đến chip nhớ?
Brom là nguyên liệu để sản xuất hydro bromua đạt tiêu chuẩn bán dẫn, một loại khí không thể thay thế trong quy trình sản xuất chip DRAM và bộ nhớ flash NAND. Đây là hai loại bộ nhớ nền tảng của mọi thiết bị điện tử hiện đại: điện thoại, laptop, máy chủ, thiết bị lưu trữ.
Samsung và SK Hynix, hai tên tuổi thống trị 70% thị trường DRAM toàn cầu, đang nhập đến 97,5% lượng brom từ một nguồn duy nhất: Israel.
97,5%. Gần như toàn bộ.
ICL Group, tập đoàn đa quốc gia của Israel, khai thác brom từ Biển Chết vì nơi đây có hàm lượng brom cực cao và chi phí sản xuất thấp nhất thế giới. Cơ sở chế biến của họ đặt tại Sodom, cách sa mạc Negev chưa đầy 35 km, khu vực mà Iran đã tấn công trong ba tuần qua và nằm trong tầm bắn tên lửa Iran.
Iran chưa nhắm vào cơ sở này. Nhưng chưa nhắm không có nghĩa là sẽ không nhắm.
Israel và Jordan hiện cung cấp hai phần ba sản lượng brom toàn cầu. Không có nhà cung cấp nào khác đủ năng lực lấp đầy khoảng trống nếu Israel bị gián đoạn.
Chi phí đã tăng, dù chưa có gì xảy ra
Ngay cả khi tuyến vận chuyển đi qua Địa Trung Hải thay vì Biển Đỏ, phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh cho tàu cập cảng Israel đã tăng từ 0,2% lên 1% giá trị tàu. Với một tàu chở hàng cỡ trung bình, con số đó là thêm khoảng 500.000 đô la (tương đương hơn 12 tỷ đồng) cho mỗi chuyến đi. Chi phí đó sẽ đẩy giá xuất khẩu lên, kéo theo giá thành sản phẩm tăng theo.
Ngành bộ nhớ vốn đã chứng kiến giá leo thang trong thời gian gần đây, nay lại chịu thêm áp lực từ phía này.
Các nhà sản xuất bộ nhớ sẽ phải chọn ưu tiên. Khả năng cao họ sẽ tập trung sản xuất bộ nhớ AI băng thông cao vì biên lợi nhuận lớn hơn, đồng nghĩa với việc bộ nhớ thông thường cho điện thoại, máy tính sẽ càng khan hiếm hơn.
Bộ nhớ hiện chiếm 15 đến 20% chi phí vật liệu của một chiếc smartphone tầm trung. Nếu giá bộ nhớ tăng, người tiêu dùng cuối cùng là người chịu.
Ở chiều ngược lại, ngay cả các trung tâm dữ liệu AI cũng không thoát. SK Hynix là nhà cung cấp bộ nhớ cho chip Blackwell và Rubin của Nvidia, tức là chuỗi cung ứng cho Microsoft, Amazon, Google, Meta đều chạy qua đây. Tiến độ giao chip phụ thuộc vào Hàn Quốc, mà Hàn Quốc lại phụ thuộc vào Israel, còn Israel đang nằm trong vùng xung đột.
Rủi ro có thể giảm thiểu, nhưng không thể xóa bỏ ngay
Các bên trong chuỗi cung ứng có thể tăng hàng tồn kho, ký hợp đồng kỳ hạn, tìm nguồn brom thay thế, nhưng những biện pháp này chỉ kéo dài được vài tháng. Để loại bỏ hoàn toàn rủi ro, Israel cần xây dựng cơ sở sản xuất brom mới ở khu vực khác, và điều đó thường mất vài năm.
Điều đáng lo nhất: thị trường vẫn chưa định giá đúng rủi ro này vào các tài sản liên quan.
Chip AI không chỉ phụ thuộc vào lithography hay địa chính trị Mỹ Trung. Đôi khi, nó phụ thuộc vào một hồ nước mặn ở Trung Đông và một nhà máy cách chiến trường 35 km.