Mẫn Nhi
Admin xinh gái
Nhiều lao động, đặc biệt là thế hệ Z, đang chủ động tìm cách gây khó khăn hoặc làm giảm hiệu quả của việc áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI) tại doanh nghiệp do lo ngại bị công nghệ thay thế và mất việc làm.
Khảo sát do Writer – công ty tư vấn AI – phối hợp với Workplace Intelligence (Mỹ) thực hiện trên 2.400 người lao động và lãnh đạo tại Mỹ, Anh cùng một số nước châu Âu cho thấy, 29% nhân viên thừa nhận đã có hành vi cản trở chiến lược AI của công ty. Tỷ lệ này tăng mạnh lên 44% ở nhóm Gen Z (sinh từ 1997 đến 2012).
Những hành vi này bao gồm việc đưa thông tin mật của công ty vào các nền tảng AI công khai, sử dụng công cụ chưa được phê duyệt, từ chối áp dụng công nghệ, hoặc cố tình giảm năng suất cá nhân nhằm khiến AI trông kém hiệu quả hơn khi so sánh.
Khoảng 30% những người thực hiện các hành vi trên cho biết họ làm vậy vì sợ AI sẽ dần chiếm mất vị trí của mình. Nhiều người khác rơi vào trạng thái FOBO (sợ bị lạc hậu) khi cảm thấy khó theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ.
Ngược lại, nhân viên thành thạo AI tạo sinh đang có lợi thế rõ rệt. Theo Dan Schawbel thuộc Workplace Intelligence, nhóm này có cơ hội được thăng chức và tăng lương cao gấp ba lần so với người chậm thích nghi. Họ cũng tiết kiệm được gần 9 giờ làm việc mỗi tuần – gấp 4,5 lần so với mức chỉ khoảng 2 giờ của những người ít sử dụng AI.
Phía lãnh đạo doanh nghiệp có thái độ khá quyết liệt: 77% giám đốc điều hành cho biết sẽ không cân nhắc thăng tiến hoặc giao vai trò quản lý cho nhân viên từ chối nâng cao kỹ năng AI. Gần 70% đang lập kế hoạch cắt giảm nhân sự không chịu hợp tác với công nghệ này. Dù vậy, các công ty vẫn nỗ lực tìm sự cân bằng giữa tự động hóa và giá trị của con người.
May Habib, CEO kiêm đồng sáng lập Writer, cho rằng doanh nghiệp hiện đang tái cấu trúc mạnh mẽ hoạt động, lấy sự phối hợp giữa con người và AI làm trọng tâm nhằm tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững, khó bị đối thủ sao chép.
Các nghiên cứu trước đó cũng phản ánh tâm lý lo ngại chung của lực lượng lao động. Báo cáo của Anthropic cho thấy AI đã đủ khả năng xử lý phần lớn nhiệm vụ trong lĩnh vực pháp lý, kinh doanh, tài chính và nhiều ngành trí óc. Khảo sát của KPMG tháng 11/2025 chỉ ra trung bình 4 trên 10 người lao động lo AI sẽ cướp mất việc làm. Những ai khước từ áp dụng công nghệ thường dễ bị sa thải hơn, với khoảng 60% lãnh đạo cấp cao xem xét phương án này. Bên cạnh đó vẫn tồn tại các mối lo về rủi ro bảo mật, suy giảm sáng tạo và hiệu quả thực tế của chiến lược AI.
Thực tế triển khai cũng gặp nhiều thách thức. Nghiên cứu của MIT năm ngoái chỉ ra rằng 95% dự án thí điểm AI tạo sinh thất bại không phải do hạn chế của công nghệ, mà chủ yếu vì khoảng cách kiến thức và cách thức tổ chức áp dụng.
Trước tình hình này, một số chuyên gia công nghệ hàng đầu đã đưa ra cảnh báo. CEO Anthropic Dario Amodei nhiều lần nhấn mạnh AI có thể thay thế một nửa số công việc văn phòng cấp thấp. Mustafa Suleyman, lãnh đạo mảng AI của Microsoft, dự báo gần như toàn bộ công việc văn phòng có nguy cơ được tự động hóa trong vòng 18 tháng tới.
Khảo sát do Writer – công ty tư vấn AI – phối hợp với Workplace Intelligence (Mỹ) thực hiện trên 2.400 người lao động và lãnh đạo tại Mỹ, Anh cùng một số nước châu Âu cho thấy, 29% nhân viên thừa nhận đã có hành vi cản trở chiến lược AI của công ty. Tỷ lệ này tăng mạnh lên 44% ở nhóm Gen Z (sinh từ 1997 đến 2012).
Những hành vi này bao gồm việc đưa thông tin mật của công ty vào các nền tảng AI công khai, sử dụng công cụ chưa được phê duyệt, từ chối áp dụng công nghệ, hoặc cố tình giảm năng suất cá nhân nhằm khiến AI trông kém hiệu quả hơn khi so sánh.
Khoảng 30% những người thực hiện các hành vi trên cho biết họ làm vậy vì sợ AI sẽ dần chiếm mất vị trí của mình. Nhiều người khác rơi vào trạng thái FOBO (sợ bị lạc hậu) khi cảm thấy khó theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ.
Ngược lại, nhân viên thành thạo AI tạo sinh đang có lợi thế rõ rệt. Theo Dan Schawbel thuộc Workplace Intelligence, nhóm này có cơ hội được thăng chức và tăng lương cao gấp ba lần so với người chậm thích nghi. Họ cũng tiết kiệm được gần 9 giờ làm việc mỗi tuần – gấp 4,5 lần so với mức chỉ khoảng 2 giờ của những người ít sử dụng AI.
Phía lãnh đạo doanh nghiệp có thái độ khá quyết liệt: 77% giám đốc điều hành cho biết sẽ không cân nhắc thăng tiến hoặc giao vai trò quản lý cho nhân viên từ chối nâng cao kỹ năng AI. Gần 70% đang lập kế hoạch cắt giảm nhân sự không chịu hợp tác với công nghệ này. Dù vậy, các công ty vẫn nỗ lực tìm sự cân bằng giữa tự động hóa và giá trị của con người.
May Habib, CEO kiêm đồng sáng lập Writer, cho rằng doanh nghiệp hiện đang tái cấu trúc mạnh mẽ hoạt động, lấy sự phối hợp giữa con người và AI làm trọng tâm nhằm tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững, khó bị đối thủ sao chép.
Các nghiên cứu trước đó cũng phản ánh tâm lý lo ngại chung của lực lượng lao động. Báo cáo của Anthropic cho thấy AI đã đủ khả năng xử lý phần lớn nhiệm vụ trong lĩnh vực pháp lý, kinh doanh, tài chính và nhiều ngành trí óc. Khảo sát của KPMG tháng 11/2025 chỉ ra trung bình 4 trên 10 người lao động lo AI sẽ cướp mất việc làm. Những ai khước từ áp dụng công nghệ thường dễ bị sa thải hơn, với khoảng 60% lãnh đạo cấp cao xem xét phương án này. Bên cạnh đó vẫn tồn tại các mối lo về rủi ro bảo mật, suy giảm sáng tạo và hiệu quả thực tế của chiến lược AI.
Thực tế triển khai cũng gặp nhiều thách thức. Nghiên cứu của MIT năm ngoái chỉ ra rằng 95% dự án thí điểm AI tạo sinh thất bại không phải do hạn chế của công nghệ, mà chủ yếu vì khoảng cách kiến thức và cách thức tổ chức áp dụng.
Trước tình hình này, một số chuyên gia công nghệ hàng đầu đã đưa ra cảnh báo. CEO Anthropic Dario Amodei nhiều lần nhấn mạnh AI có thể thay thế một nửa số công việc văn phòng cấp thấp. Mustafa Suleyman, lãnh đạo mảng AI của Microsoft, dự báo gần như toàn bộ công việc văn phòng có nguy cơ được tự động hóa trong vòng 18 tháng tới.