404 Not Found
Writer
Những ngày gần đây, trên mạng xã hội xuất hiện nhiều bài viết, bình luận lan truyền thông tin chưa được kiểm chứng liên quan đến virus Nipah. Một số nội dung được chia sẻ theo hướng suy đoán, phóng đại mức độ nguy hiểm, thậm chí gán ghép với tình hình dịch bệnh trong nước, khiến không ít người lo lắng và hoang mang.
Mạng xã hội cho phép thông tin lan truyền với tốc độ rất nhanh. Việc đăng tải hoặc chia sẻ các nội dung liên quan đến dịch bệnh khi chưa được xác thực tiềm ẩn nhiều rủi ro, không chỉ gây nhiễu loạn dư luận, ảnh hưởng đến tâm lý xã hội, mà còn có thể khiến chính người đăng tải đối mặt với các hệ lụy pháp lý.
Theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 14/2022/NĐ-CP, hành vi sử dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, xuyên tạc, gây hoang mang trong Nhân dân có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với cá nhân, đồng thời buộc gỡ bỏ thông tin vi phạm. Quy định này hiện đang được áp dụng phổ biến đối với các trường hợp tung tin thất thiệt, tin chưa được kiểm chứng trên không gian mạng. Trường hợp tổ chức vi phạm, mức phạt sẽ gấp đôi, từ 20.000.000 đến 40.000.000 đồng, kèm theo biện pháp buộc gỡ bỏ thông tin vi phạm.
Trong lĩnh vực y tế và phòng, chống dịch bệnh, khoản 3 Điều 12 Nghị định 117/2020/NĐ-CP cũng quy định việc cung cấp, chia sẻ thông tin không chính xác về tình hình dịch bệnh truyền nhiễm đã được cơ quan có thẩm quyền công bố có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với cá nhân. Mục đích của quy định này là bảo đảm tính chính xác của thông tin y tế, hạn chế tác động tiêu cực do tin sai gây ra đối với cộng đồng.
Đáng chú ý, pháp luật không chỉ xử lý người trực tiếp tạo ra thông tin sai sự thật, mà còn áp dụng đối với các trường hợp chia sẻ lại, bình luận hoặc thêm thắt nội dung sai lệch, nếu hành vi đó góp phần lan truyền thông tin gây hoang mang dư luận. Trên thực tế, đã có nhiều trường hợp bị xử phạt hành chính dù cho rằng bản thân chỉ chia sẻ lại thông tin chứ không phải người khởi nguồn.
Không dừng lại ở xử phạt hành chính, trong những trường hợp nghiêm trọng, hành vi phát tán thông tin sai sự thật còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự. Điều 288 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) quy định tội “đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin trên mạng máy tính, mạng viễn thông”. Nếu việc đăng tải tin giả về dịch bệnh gây ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự, an toàn xã hội hoặc gây thiệt hại cho tổ chức, cá nhân, người vi phạm có thể bị phạt tiền từ 30.000.000 đến 200.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm, thậm chí phạt tù từ 6 tháng đến 7 năm tùy theo mức độ hậu quả.
Trước các thông tin liên quan đến virus Nipah, người sử dụng mạng xã hội cần chủ động kiểm chứng và lựa chọn nguồn thông tin đáng tin cậy. Việc theo dõi và chia sẻ thông tin nên ưu tiên các nguồn chính thống như Bộ Y tế, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hoặc các cơ quan có thẩm quyền, thay vì các bài viết lan truyền trên mạng xã hội chưa rõ nguồn gốc. Người dùng cần tránh suy đoán, phóng đại hoặc đăng tải các nội dung chưa được xác thực. Khi phát hiện tin giả, tin sai sự thật, cần sử dụng chức năng báo cáo trên nền tảng mạng xã hội thay vì tiếp tục lan truyền.
Chia sẻ thông tin trên mạng xã hội là quyền của mỗi cá nhân, nhưng quyền đó luôn đi kèm trách nhiệm pháp lý. Đối với các nội dung liên quan đến dịch bệnh, chỉ một bài đăng thiếu kiểm chứng cũng có thể gây ra những hệ lụy vượt xa phạm vi của một dòng trạng thái cá nhân.
Tổng hợp
Được phối hợp thực hiện bởi các chuyên gia của Bkav,
cộng đồng An ninh mạng Việt Nam WhiteHat
và cộng đồng Khoa học công nghệ VnReview